Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00062 008361 20244162 na godz. na dobę w sumie
Konflikty zbrojne na bliskim wschodzie i w Afryce w drugiej dekadzie XXI wieku. Przebieg - uwarunkowania - implikacje - ebook/pdf
Konflikty zbrojne na bliskim wschodzie i w Afryce w drugiej dekadzie XXI wieku. Przebieg - uwarunkowania - implikacje - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 412
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-226-3614-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> politologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-19%), audiobook).

Istnieje współcześnie paląca potrzeba podjęcia naukowej analizy charakteru konfliktów zbrojnych, które toczyły się w drugiej dekadzie XXI wieku na Bliskim Wschodzie i w Afryce. Coraz częściej wywierają one bowiem zasadniczy wpływ na bezpieczeństwo państw NATO i Unii Europejskiej, czego wyraźnym sygnałem stał się kryzys migracyjny w 2015 roku oraz drastyczny wzrost liczby zamachów terrorystycznych w Europie w ostatnich latach. Jest to tym poważniejszy problem, iż tak światowa, jak i rodzima opinia publiczna postrzegają je w sposób bardzo uproszczony, przepojony stereotypami bądź przekłamaniami, często niestety przekazywanymi bezrefleksyjnie przez media masowe.

Głównym celem badawczym monografii jest ukazanie przebiegu, podstawowych uwarunkowań oraz najważniejszych implikacji wybranych konfliktów zbrojnych na obszarze Bliskiego Wschodu i Afryki w drugiej dekadzie XXI wieku. Do analizy wybrano w sumie sześć konfliktów zbrojnych: w Syrii, Libii, Mali, Republice Środkowoafrykańskiej, wojnę z tzw. Państwem Islamskim w Syrii i Iraku oraz konflikt izraelsko-palestyński. Wśród celów szczegółowych prezentowanej monografii należy wymienić: omówienie przebiegu wszystkich wybranych konfliktów zbrojnych w Afryce i na Bliskim Wschodzie, zweryfikowanie narosłych wokół tych konfliktów stereotypów i przekłamań, scharakteryzowanie najważniejszych czynników, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, które wpłynęły na wybuch oraz przebieg wybranych konfliktów zbrojnych, wyodrębnienie, o ile to możliwe, wspólnych cech konfliktów zbrojnych w Afryce i na Bliskim Wschodzie w drugiej dekadzie XXI wieku, oraz wskazanie najpoważniejszych implikacji konfliktów zbrojnych dla bezpieczeństwa omawianych państw, jak i bezpieczeństwa międzynarodowego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

KONFLIKTY ZBROJNE NA BLISKIM WSCHODZIE I W AFRYCE W DRUGIEJ DEKADZIE XXI WIEKU PRZEBIEG (cid:1156) UWARUNKOWANIA (cid:1156) IMPLIKACJE Katarzyna Czornik Miron Lakomy KONFLIKTY ZBROJNE NA BLISKIM WSCHODZIE I W AFRYCE W DRUGIEJ DEKADZIE XXI WIEKU PRZEBIEG (cid:1156) UWARUNKOWANIA (cid:1156) IMPLIKACJE KATOWICE 2018 Redaktor serii: Nauki Polityczne Mariusz Kolczyński Recenzent Marcin Lasoń Publikacja wydana na prawie maszynopisu gwarantowanego Przygotowanie do druku maszynopisu gwarantowanego Katarzyna Kondracka Projekt okładki Agata Augustynik Projekt typograficzny i łamanie Hanna Olsza Copyright © 2018 by Uniwersytet Śląski Wszelkie prawa zastrzeżone ISBN 978-83-226-3613-8 (wersja drukowana) ISBN 978-83-226-3614-5 (wersja elektroniczna) Wydawca Uniwersytet Śląski ul. Bankowa 12, 40-007 Katowice Wydanie I. Ark. druk. 25,75. Ark. wyd. 42,5. Papier offset. kl. III, 90 g. Cena 46 zł (+ VAT) Druk i oprawa: Volumina.pl Daniel Krzanowski ul. Księcia Witolda 7–9, 71-063 Szczecin SPIS TREŚCI Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 I. WOJNA DOMOWA W SYRII (cid:1168)2011(cid:1156)(cid:1169) (cid:1156) Miron Lakomy 1.1. Przebieg konfl iktu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Uwarunkowania wojny domowej w Syrii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1. Uwarunkowania wewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1.1. Ewolucja sytuacji politycznej w Syrii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1.2. Ewolucja sytuacji społecznej i gospodarczej Syrii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1.3. Podziały etniczne i religijne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1.4. Czynnik wojskowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1.5. Skład oraz ideologia frakcji rebelianckich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.2. Uwarunkowania zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.2.1. Uwarunkowania regionalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.2.2. Uwarunkowania globalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Implikacje wojny domowej w Syrii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 31 31 31 33 34 38 45 53 53 69 86 II. POWSTANIE, FUNKCJONOWANIE I UPADEK TZW. PAŃSTWA ISLAMSKIEGO (cid:1168)ISIS(cid:1169). KONTEKST IRACKI (cid:1156) Katarzyna Czornik 2.1. Powstanie tzw. Państwa Islamskiego (ISIS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 2.2. Funkcjonowanie tzw. Państwa Islamskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 2.3. Upadek tzw. Państwa Islamskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 III. KONFLIKT IZRAELSKO(cid:1155)PALESTYŃSKI (cid:1156) Katarzyna Czornik 3.1. Przebieg konfl iktu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 3.2. Uwarunkowania konfl iktu bliskowschodniego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 6 SPIS TREŚCI 3.2.1. Uwarunkowania wewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 3.2.1.1. Status Jerozolimy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 3.2.1.2. Osadnictwo żydowskie na terenach okupowanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 3.2.1.3. Mur Bezpieczeństwa (Security Fence) i Żelazna Kopuła (Iron Dome) . . . . . . . . . . . . . . . 186 3.2.1.4. Wybory parlamentarne w Izraelu i osoba premiera Benjamina Netanjahu . . . . . . . . . 194 3.2.2. Uwarunkowania zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 3.2.2.1. Bliskowschodni proces pokojowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 3.2.2.2. Strategiczne partnerstwo amerykańsko-izraelskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 3.3. Implikacje konfl iktu bliskowschodniego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 IV. WOJNA DOMOWA W LIBII I INTERWENCJA NATO (cid:1156) Katarzyna Czornik 4.1. Przebieg konfl iktu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 4.2. Uwarunkowania wojny domowej w Libii i międzynarodowej interwencji . . . . . . . . . . . . . . 251 4.2.1. Uwarunkowania wewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 4.2.1.1. Sytuacja wewnętrzna Libii – determinanty geopolityczne, demografi czne i społecz- ne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 4.2.1.2. Uwarunkowania ekonomiczne – znaczenie libijskich surowców energetycznych . . . . 254 4.2.1.3. Wielka Arabska Libijska Dżamahirijja Ludowo-Socjalistyczna Muammara Kaddafi ego i opozycja polityczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 4.2.1.4. Problemy przywództwa w Libii a rola gen. Chalifa Haftara . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 4.2.2. Uwarunkowania zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 4.2.2.1. Stanowisko Francji wobec arabskiej wiosny w Libii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 4.2.2.2. Dżihadyzm i kryzys migracyjno-uchodźczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 4.3. Implikacje międzynarodowej interwencji w Libii i wojny domowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 V. KONFLIKT ZBROJNY W MALI (cid:1168)2012(cid:1156)2015(cid:1169) (cid:1156) Miron Lakomy 5.1. Przebieg konfl iktu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 5.2. Uwarunkowania wojny domowej w Mali . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 5.2.1. Uwarunkowania wewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 5.2.1.1. Degradacja sytuacji wewnętrznej w Mali . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 5.2.1.2. Uwarunkowania społeczno-gospodarcze Mali . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 5.2.1.3. Uwarunkowania etniczne i religijne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 5.2.1.4. Czynnik wojskowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 5.2.1.5. Skład oraz ideologia frakcji rebelianckich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 5.2.2. Uwarunkowania zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 5.2.2.1. Uwarunkowania regionalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 5.2.2.2. Uwarunkowania globalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 5.3. Implikacje wojny w Mali . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 SPIS TREŚCI 7 VI. KONFLIKT ZBROJNY W REPUBLICE ŚRODKOWOAFRYKAŃSKIEJ (cid:1168)2012(cid:1156)2014(cid:1169) (cid:1156) Miron Lakomy 6.1. Przebieg konfl iktu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 6.2. Uwarunkowania wojny domowej w Republice Środkowoafrykańskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 6.2.1. Uwarunkowania wewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 6.2.1.1. Degradacja sytuacji wewnętrznej w RŚA w XXI wieku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 6.2.1.2. Uwarunkowania gospodarcze i społeczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 6.2.1.3. Podziały etniczne i religijne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316 6.2.1.4. Czynnik wojskowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 6.2.1.5. Skład oraz motywy frakcji rebelianckich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 6.2.2. Uwarunkowania zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 6.2.2.1. Uwarunkowania regionalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 6.2.2.2. Uwarunkowania globalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 6.3. Implikacje wojny w RŚA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 Spis ilustracji, map i wykresów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 WSTĘP Wbrew popularnym pod koniec XX wieku przekonaniom o stopniowej marginalizacji konfliktów zbroj- nych szybko okazało się, iż wojny toczone w rozmaitych płaszczyznach i konfiguracjach nadal są jednym z pod- stawowych zagrożeń dla bezpieczeństwa międzynarodowego. Jak trafnie stwierdził Włodzimierz Malendow- ski, „można przyjąć za aksjomat, że nie ma końca historii, historia nie kończy się i nie zaczyna od nowa. Trwa i trwać będzie, gdyż historia to integralny proces dziejowy […]. Jej wyznacznikami są sprzeczności intere- sów, napięcia, antagonizmy i spory. Mają one byt naturalny i obiektywny. W pewnym sensie są wręcz nie- uniknione, ponieważ między narodami podzielonymi granicami państwowymi oraz narodami i grupami et- nicznymi wewnątrz państw nadal istnieją, często wyjątkowo trudne do przezwyciężenia, różnice interesów. Natomiast patologią jest przekształcanie się ich w konflikty zbrojne, tak jak to było wielokrotnie w całej hi- storii” 1. Patologie te stały się szczególnie widoczne właśnie na początku XXI wieku. 11 września 2001 roku doszło bowiem do tragicznych zamachów terrorystycznych w Stanach Zjednoczonych, które stały się powo- dem rozpoczęcia tzw. wojny z terroryzmem. Dwoma podstawowymi jej manifestacjami były operacje zbroj- ne państw zachodnich w Afganistanie i Iraku. Pierwsza z nich, jakkolwiek mniej kontrowersyjna i w gruncie rzeczy niezbędna w obliczu zagrożenia ze strony obozów terrorystycznych Al-Kaidy, okazała się niezwykle trudna do pomyślnego zakończenia. Opór Talibów, wbrew początkowym sukcesom, zaczął szybko się odra- dzać, co doprowadziło do długotrwałej wojny domowej, mającej jednak skutki co najmniej o zasięgu regio- nalnym 2. Nieco odmienna była specyfika drugiej operacji, która została oparta na fałszywych przesłankach, stanowiła złamanie prawa międzynarodowego, a także doprowadziła do poważnego zaostrzenia i tak nie- zwykle trudnej sytuacji na Bliskim Wschodzie oraz poza nim 3. Pewnym paradoksem był także fakt, iż wojna 1 W. Malendowski, Nowa jakość konfliktów zbrojnych na przełomie XX i XXI wiek. Przyczyny – uwarunkowania – skutki, [w:] Zbroj- ne konflikty i spory międzynarodowe u progu XXI wieku. Analiza problemów i studia przypadków, red. W. Malendowski, Wrocław 2003, s. 47. wego, „Studia Politicae Universitatis Silesiensis”, t. 11, 2013. 2 Zob. M. Lakomy, Misja International Security Assistance Force w Afganistanie jako wyzwanie dla bezpieczeństwa międzynarodo- 3 Zob. K. Czornik, Irak w polityce zagranicznej Stanów Zjednoczonych w okresie pozimnowojennym, Katowice 2011, s. 247–313. 10 WSTĘP w Iraku, mając w zamyśle ograniczyć terroryzm islamistyczny, de facto przyczyniła się do jego proliferacji 4. W tym kontekście pierwsza dekada XXI wieku, jeśli chodzi o zagrożenia dla bezpieczeństwa międzynarodo- wego, została zdominowana właśnie przez te dwa zjawiska: terroryzm islamistyczny, czego symbolem stała się działalność Al-Kaidy, a także interwencje zbrojne, a później misje stabilizacyjne w Afganistanie oraz Iraku. Na tym tle arabska wiosna, która rozpoczęła się w grudniu 2010 roku w Tunezji, miała wedle opinii wie- lu publicystów i ekspertów doprowadzić do przełomu w świecie islamu. Chodziło przede wszystkim o obale- nie dotychczasowych reżimów autorytarnych oraz umożliwienie bezprecedensowych ustrojowych przemian w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej. Rewolucje w poszczególnych krajach muzułmańskich były bowiem postrzegane w Europie i USA jako szansa na urzeczywistnienie marzeń o implementacji na tych ob- szarach modelu demokracji liberalnej 5. Szybko jednak okazało się, iż nadzieje te były płonne. W wielu wy- padkach rewolucje nie tylko nie przyniosły żadnych zmian jakościowych, ale jeszcze doprowadziły do „odmro- żenia” lub pojawienia się nowych osi sporów i napięć. W efekcie arabska wiosna z lat 2010–2011 przyczyniła się do nowej serii wojen w Afryce i na Bliskim Wschodzie. Naturalnie nie wszystkie konflikty zbrojne, które wybuchły od 2010 roku na tych obszarach, były związane z rewolucjami w świecie islamu, jednak bez wąt- pienia wpisały się w pewne nowe trendy, które pojawiły się w środowisku międzynarodowym w tym okresie. Świadczą o tym najlepiej statystyki Global Peace Index z lat 2008–2015, które wyraźnie dowodzą, iż świat, a w tym głównie wspomniane regiony, stał się mniej bezpieczny. Wzrosła m.in. liczba zabitych w wojnach do- mowych, liczba uchodźców, a także skala terroryzmu. W ciągu dekady lat 2005–2015 liczba zabitych w wy- niku ataków terrorystycznych na całym świecie uległa aż dziesięciokrotnemu zwiększeniu – do 20 000 osób 6. Wydaje się, iż istnieje obecnie paląca potrzeba wyczerpującej analizy charakteru konfliktów zbrojnych, które toczyły się w drugiej dekadzie XXI wieku. Coraz częściej wywierają one bowiem zasadniczy wpływ na bezpieczeństwo państw NATO i Unii Europejskiej, czego wyraźnym sygnałem stał się kryzys migracyjny w 2015 roku oraz drastyczny wzrost liczby zamachów terrorystycznych w Europie w ostatnich latach. Jest to tym poważniejszy problem, iż tak światowa, jak i rodzima opinia publiczna postrzega je w sposób bardzo uproszczony, przepojony stereotypami bądź przekłamaniami, często niestety przekazywanymi bezreflek- syjnie przez media masowe. Co za tym idzie, głównym celem badawczym prezentowanej monografii jest ukazanie przebiegu, podstawowych uwarunkowań oraz najważniejszych implikacji wybranych konfliktów zbrojnych na obszarze Bliskiego Wschodu i Afryki w drugiej dekadzie XXI wieku. Do analizy wybrano w su- mie sześć konfliktów zbrojnych: w Syrii, Libii, Mali, Republice Środkowoafrykańskiej, wojnę z tzw. Państwem Islamskim w Syrii i Iraku oraz konflikt izraelsko-palestyński 7. Ich dobór oparto na trzech grupach czynników: 4 T.A. Davis, The Global War on Terror. 9/11, Iraq, and the America’s Crisis in the Middle East, Bloomington 2008, s. 143–144; J. Stern, M.K. McBride, Terrorism after the 2003 Invasion of Iraq, Watson Institute, Brown University, 2013; J. Stern, The Continuing Cost of the Iraq War: The Spread of Jihadi Groups throughout the Region, Watson Institute, Brown University, 18.02.2014. cophonie”, nr 1/2012, s. 5–28. 5 Zob. np. D.S. Sorenson, Transitions dans le monde arabe: printemps ou automne?, “Air Space Power Journal – Afrique et Fran- 6 2015 Global Peace Index, Vision of Humanity, http://www.visionofhumanity.org/#/page/our-gpi-findings. Dostęp: 06.01.2016. 7 Wojnę domową w Syrii oraz wojnę z tzw. Państwem Islamskim potraktowano osobno, ze względu na fakt, iż działania tej or- ganizacji terrorystycznej rozciągnęły się także na Irak, a walki z nią toczyły się niejako równolegle ze zmaganiami reżimu Baszara al-Assada z opozycją zbrojną w Syrii. Co za tym idzie, ze względu na potrzebę zachowania przejrzystości prowadzonej analizy oraz wygodę Czytelnika uznano, iż takie rozwiązanie będzie właściwe. WSTĘP 11 • ich znaczeniu dla bezpieczeństwa międzynarodowego, • specyfiki, która pozwoliłaby wyodrębnić w monografii najważniejsze trendy występujące w konfliktach zbrojnych w Afryce i na Bliskim Wschodzie, • a także spowodowanych przez nie strat, zarówno materialnych, jak i niematerialnych. Wśród celów szczegółowych prezentowanej monografii należy wymienić: • omówienie przebiegu wszystkich wybranych konfliktów zbrojnych w Afryce i na Bliskim Wschodzie, • zweryfikowanie narosłych wokół tych konfliktów stereotypów i przekłamań, • scharakteryzowanie najważniejszych czynników, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, które wpłynęły na wybuch oraz przebieg wybranych konfliktów zbrojnych, • wyodrębnienie, o ile to możliwe, wspólnych cech konfliktów zbrojnych w Afryce i na Bliskim Wscho- dzie w drugiej dekadzie XXI wieku, • wskazanie najpoważniejszych implikacji konfliktów zbrojnych dla bezpieczeństwa omawianych państw, jak i bezpieczeństwa międzynarodowego. Cezurą początkową pracy jest rok 2010, natomiast końcową – czerwiec 2018 roku. Co prawda nie wszyst- kie analizowane konflikty w tym okresie się rozpoczęły (np. konflikt izraelsko-palestyński) lub zakończyły (np. wojna w Syrii), jednak ich znaczenie i dotychczasowe implikacje dla bezpieczeństwa międzynarodo- wego w drugiej dekadzie XXI wieku są na tyle istotne, iż powinny zostać poddane kompleksowej analizie. Główna hipoteza monografii zawiera się w stwierdzeniu, iż jedną z kluczowych determinant 8 zdecy- dowanej większości analizowanych konfliktów zbrojnych w Afryce i na Bliskim Wschodzie w drugiej deka- dzie XXI wieku są różnice tożsamościowe. Z jednej strony na wybuch i intensyfikację konfliktów zbrojnych na tym obszarze zasadniczy wpływ miały różnice religijne, co stało się ewidentne nie tylko przy okazji kon- fliktu w RŚA, ale także wojny w Mali czy Syrii. Co ciekawe, nie chodzi tu tylko o „tradycyjne” napięcia na linii muzułmanie – chrześcijanie, ale przede wszystkim różnice występujące w łonie samego islamu (np. alawici – sunnici, szyici – sunnici). Z drugiej strony nie mniejsze znaczenie, często nakładające się na różnice o cha- rakterze religijnym, miała odmienna przynależność etniczno-plemienna, czego dowodem były m.in. wyda- rzenia w Syrii, Libii, Palestynie czy Mali. Celem pracy jest również weryfikacja kilku hipotez roboczych: • Konflikty zbrojne w Afryce i na Bliskim Wschodzie w drugiej dekadzie XXI wieku miały charakter długo- trwały. Ze względu na obiektywne uwarunkowania o charakterze politycznym, etnicznym i religijnym proces pokojowy oraz stabilizacja powojenna są zazwyczaj zdecydowanie utrudnione. Oznacza to, że nawet po formalnym zakończeniu walk nadal dochodzi do poważnych incydentów stwarzających ry- zyko wybuchu kolejnego konfliktu zbrojnego. • Z wyjątkiem konfliktu izraelsko-palestyńskiego wszystkie poddane analizie wojny w Afryce i na Bli- skim Wschodzie miały charakter umiędzynarodowionej wojny domowej. Rola czynników zewnętrz- nych mogła mieć charakter pozytywny (stabilizacja, wygaszenie walk), jak i negatywny (intensyfika- cja konfliktu zbrojnego). 8 Autorzy wykorzystują w pracy zamiennie pojęcia czynnik, determinanta, uwarunkowanie. 12 WSTĘP • W analizowanych wojnach nagminną tendencją było łamanie podstawowych zasad prawa konfliktów zbrojnych, takich jak zakaz użycia broni chemicznej, ochrona ludności cywilnej czy ochrona dóbr kultury. • Zasadniczą rolę w większości analizowanych konfliktów odgrywali aktorzy niepaństwowi, w tym nie tylko klasyczne frakcje rebelianckie, ale także organizacje terrorystyczne (tzw. Państwo Islamskie, He- zbollah) oraz inne ruchy, które cechował islamski ekstremizm religijny. W pracy wykorzystano szereg metod i technik badawczych właściwych dla nauk społecznych. Należy tu wymienić przede wszystkim: analizę historyczną, analizę treści, analizę decyzyjną, analizę instytucjonal- no-prawną, a także metodę komparatywną. Odwołano się także do analizy i krytyki źródeł, analizy i kryty- ki piśmiennictwa, metody obserwacji faktów oraz syntezy i opisu. Struktura podziału treści monografii ma charakter problemowy. Pięć z sześciu rozdziałów przyjęło iden- tyczną strukturę. Podzielono je na trzy główne podrozdziały. W pierwszym z nich charakteryzowano najważ- niejsze wydarzenia, które składały się na przebieg analizowanych konfliktów zbrojnych. W drugim analizo- wano uwarunkowania wewnętrzne oraz zewnętrzne wojen. W trzecim natomiast omawiano najważniejsze ich konsekwencje zarówno dla państw partycypujących w tych wojnach, jak i całego środowiska międzyna- rodowego. Jedyny wyjątek stanowi rozdział dotyczący tzw. Państwa Islamskiego, który ze względu na spe- cyfikę działań tej organizacji terrorystycznej na terenie Iraku i Syrii przyjął odmienną formę. W rozdziale pierwszym omówiono najpoważniejszy i zarazem najbardziej skomplikowany konflikt zbroj- ny, który wybuchł w drugiej dekadzie XXI wieku – umiędzynarodowioną wojnę domową w Syrii. W rozdzia- le drugim omówiono natomiast związane z nią wydarzenia wokół pojawienia się i działalności tzw. Państwa Islamskiego, zarówno w Syrii, jak i w Iraku. W rozdziale trzecim scharakteryzowano jeden z najważniejszych, nadal nierozwiązanych problemów bliskowschodnich, czyli konflikt izraelsko-palestyński. W czwartym pod- jęto wątek wojny domowej oraz interwencji państw NATO w Libii w 2011 roku. W piątym z kolei odniesiono się do konfliktu, który wybuchł w wyniku tejże interwencji – w Mali. Wreszcie ostatni rozdział podjął kwe- stię wojny domowej w Republice Środkowoafrykańskiej, która jest mniej w Polsce znanym, co nie znaczy, że mniej ważnym zagadnieniem. Katarzyna Czornik Miron Lakomy Katowice, czerwiec 2018 r. SPIS ILUSTRACJI, MAP I WYKRESÓW Liczba zabitych cywilów w Iraku w latatch 2008–2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Struktura ISIS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 Strony w wojnie z ISIS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 Ekspansja i upadek ISIS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 Mapa celów geopolitycznych ISIS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 Liczba zamachów terrorystycznych w latach 2016–2018 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 Liczba ofi ar śmiertelnych zamachów terrorystycznych w latach 2016–2018 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 Terytoria sporne w wojnach izraelsko-arabskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 Podział terytorium Autonomii Palestyńskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 Wewnątrz-libijski podział sił . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 Główne szlaki migracyjne z Afryki i Bliskiego Wschodu do Europy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Konflikty zbrojne na bliskim wschodzie i w Afryce w drugiej dekadzie XXI wieku. Przebieg - uwarunkowania - implikacje
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: