Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00241 004168 21519760 na godz. na dobę w sumie
Procesy biznesowe w praktyce. Projektowanie, testowanie i optymalizacja. Wydanie II - ebook/pdf
Procesy biznesowe w praktyce. Projektowanie, testowanie i optymalizacja. Wydanie II - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 432
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-2872-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> controlling
Porównaj ceny (książka, ebook (-50%), audiobook).

Jedna z najlepszych pozycji z zakresu zarządzania procesami na rynku!

(z recenzji pierwszego wydania książki)

Proces biznesowy to pojęcie z obszaru zarządzania przedsiębiorstwem. To seria powiązanych ze sobą działań czy zadań, która ma prowadzić do osiągnięcia oczekiwanego efektu bądź rozwiązania postawionego problemu. Tajniki zarządzania firmą lub organizacją poprzez procesy nie są łatwe i nie da się ich w mig opanować, jednak ich wdrożenie okazuje się zwykle wysoce opłacalne, a często wręcz konieczne tam, gdzie przykłada się dużą wagę do sprawnego kierowania. Czyli praktycznie w każdym przedsiębiorstwie, którego menedżerowie myślą o podnoszeniu wydajności i efektywności pracy.

Projektowanie procesów wymaga przygotowania merytorycznego oraz zdolności do powiązania praktyki biznesowej ze znajomością odpowiednich narzędzi. Dobrze, jeśli praktykę z tego obszaru zdobywa się na konkretnym rynku, na którym funkcjonuje przedsiębiorstwo. To ważne, bo nasza rodzima rzeczywistość jest całkiem inna niż choćby amerykańska, o czym dobrze wie Marek Piotrowski, od kilkunastu lat specjalizujący się w projektowaniu procesów biznesowych z wykorzystaniem narzędzi informatycznych. Z pomocą niniejszego podręcznika autor pragnie przeprowadzić czytelnika przez projektowanie, testowanie i optymalizację procesów, ze szczególnym uwzględnieniem problemów, z jakimi można się spotkać na polskim gruncie.

Wydanie drugie wzbogacono o dodatkowy rozdział, omawiający modelowanie procesów przy użyciu Enterprise Architect, czyli najpopularniejszego narzędzia przeznaczonego do tego celu.
Marek Piotrowski — absolwent Politechniki Gdańskiej, od dwudziestu trzech lat zajmujący się informatyką, a od piętnastu — procesami biznesowymi w ramach informatyki. W 2007 roku ukazała się jego pierwsza książka: BPMN — notacja modelowania procesów biznesowych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Redaktor prowadzący: Magdalena Dragon-Philipczyk Projekt okładki: Jan Paluch Fotografia na okładce została wykorzystana za zgodą Shutterstock. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: onepress@onepress.pl WWW: http://onepress.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://onepress.pl/user/opinie/probi2 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. ISBN: 978-83-283-2521-0 Copyright © Helion 2016 Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis treści Wstęp ...................................................................................................... 11 Rozdział 1. Proces ..................................................................................................... 13 1.1. Składowe opisu procesu ......................................................................................15 1.2. Elementy określające proces ...............................................................................16 Rozdział 2. Notacja BPMN ...................................................................................... 19 2.1. Rodzaje zadań .......................................................................................................22 2.2. Rozgałęzianie procesu ..........................................................................................23 2.2.1. Bramka ALBO (XOR) ........................................................................... 23 2.2.2. Bramka LUB (OR) ................................................................................. 25 2.2.3. Bramka I (AND) .................................................................................... 25 2.2.4. Bramka złożona (COMPLEX) .............................................................. 27 2.3. Symbole zdarzeń ...................................................................................................27 2.3.1. Grubość i rodzaj obramowania okręgu, czyli symbole zdarzeń .......... 27 2.3.2. Styl linii obramowania okręgu, czyli zdarzenia przerywające i nieprzerywające .................................. 37 2.3.3. Ikona wewnątrz symbolu, czyli oznaczenie czynności ........................ 40 2.3.4. Rodzaj ikony (zdarzenie przyjęcia/zdarzenie wysłania) ..................... 40 2.4. Łączenie gałęzi procesu .......................................................................................47 2.4.1. Bramka łącząca ALBO (XOR) .............................................................. 47 2.4.2. Bramka łącząca I (AND) ....................................................................... 47 2.4.3. Bramka łącząca LUB (OR) .................................................................... 49 2.4.4. Bramka łącząca złożona (COMPLEX) ................................................. 49 2.4.5. Łączenie bez bramek .............................................................................. 53 2.5. Określanie uczestników procesu ........................................................................54 2.5.1. Przykład opisu ........................................................................................ 54 2.5.2. Dlaczego warto opisywać proces za pomocą ról, a nie nazwisk? ............ 55 Poleć książkęKup książkę 6 (cid:126) Spis treści 2.6. Reprezentacja interakcji z podmiotami zewnętrznymi ...................................59 2.6.1. Baseny ..................................................................................................... 59 2.6.2. Procesy prywatne i publiczne ................................................................ 59 2.6.3. Kolaboracja i konwersacja .................................................................... 61 2.6.4. Podmioty wieloinstancyjne .................................................................... 66 2.7. Podprocesy ............................................................................................................68 2.7.1. Podprocesy osadzone .............................................................................. 68 2.7.2. Podprocesy zdarzeniowe ........................................................................ 73 2.7.3. Podprocesy niesekwencyjne (doraźne) .................................................. 75 2.7.4. Podproces Pętla ...................................................................................... 77 2.7.5. Podprocesy wieloinstancyjne ................................................................. 77 2.8. Pomocnicze elementy notacji .............................................................................86 2.8.1. Obiekty obrazujące dane ....................................................................... 86 2.8.2. Grupy ...................................................................................................... 91 2.8.3. Symbole prywatne .................................................................................. 91 2.8.4. Adnotacje ................................................................................................ 92 2.9. Choreografie .........................................................................................................94 2.9.1. Podstawowe pojęcia ............................................................................... 94 2.9.2. Choreografia złożona ............................................................................. 96 2.9.3. Użycie symboli zwielokratniających ..................................................... 97 2.9.4. Przykład zastosowania .......................................................................... 97 2.9.5. Sekwencje poprawne i niepoprawne ..................................................... 98 2.9.6. Użycie bramek w diagramach choreografii ........................................ 101 2.9.7. Zdarzenia w choreografiach ................................................................ 109 2.9.8. Wykorzystanie choreografii w diagramie kolaboracji (współpracy) ............................................... 110 2.9.9. Posługiwanie się globalną choreografią lub globalnym zadaniem choreografii ................................................ 110 2.10. Dla porządku — podsumowanie .....................................................................110 Rozdział 3. Pozostałe notacje .................................................................................115 3.1. UML .....................................................................................................................116 3.1.1. Diagram czynności ............................................................................... 116 3.1.2. Diagram stanów ................................................................................... 122 Interakcje po raz pierwszy, czyli diagram sekwencji (przebiegu) ..... 124 3.1.3. Interakcje po raz drugi, czyli diagram komunikacji .......................... 129 3.1.4. 3.1.5. Interakcje po raz trzeci, czyli diagram czasowy ................................. 130 3.1.6. Interakcje po raz czwarty, czyli diagram przeglądu interakcji ......... 131 3.1.7. Diagram przypadków użycia .............................................................. 132 3.2. RAD ......................................................................................................................138 3.3. Przypadki użycia .................................................................................................139 3.4. Flowchart .............................................................................................................144 Poleć książkęKup książkę Spis treści (cid:126) 7 3.5. Diagram przepływu danych (DFD) .................................................................147 3.6. Diagram stanów ..................................................................................................149 3.7. Diagramy księgi jakości .....................................................................................151 3.8. Service blueprint .................................................................................................152 3.9. Nierysunkowe metody zapisu ..........................................................................153 3.9.1. Macierz RACI ....................................................................................... 155 3.9.2. Macierz SIPOC ..................................................................................... 155 Rozdział 4. Tworzenie opisu procesu ...................................................................157 4.1. Identyfikacja procesów ......................................................................................157 4.1.1. Analiza dokumentacji biznesowej ...................................................... 157 4.1.2. Kwestionariusze ................................................................................... 157 4.1.3. Wywiad ................................................................................................. 159 4.1.4. User stories ............................................................................................ 159 4.1.5. Warsztaty ............................................................................................. 160 4.1.6. Obserwacja (autorejestracja bądź śledzenie) ..................................... 161 4.1.7. Praktyka (terminowanie) .................................................................... 162 4.1.8. Metoda trawnika — dekretacja .......................................................... 162 4.1.9. Przedstawiciel klienta .......................................................................... 162 4.1.10. Prototypowanie .................................................................................... 163 4.1.11. Podsumowanie ..................................................................................... 164 4.2. Sporządzenie opisu procesu ..............................................................................166 4.2.1. Metryka dokumentu ............................................................................ 166 4.2.2. Wstęp .................................................................................................... 166 4.2.3. Opis procesu „as is” .............................................................................. 167 4.2.4. Opis procesu „to be” ............................................................................. 177 4.2.5. Zdefiniowanie procesu to dopiero początek ....................................... 181 4.3. Sporządzanie schematu procesu na podstawie diagramu struktury produktów ..........................................................................................182 Rozdział 5. Rodzaje obiegów .................................................................................191 5.1. Podział ze względu na sposób definiowania ścieżki obiegu .........................191 5.1.1. Dekretacja ............................................................................................. 191 5.1.2. Sekwencje zdarzeń — już nie dekretacja, jeszcze nie workflow ........ 193 5.1.3. Obieg typu workflow ............................................................................ 199 5.1.4. Obieg stanowy ...................................................................................... 202 5.1.5. Obieg definiowany za pomocą silnika reguł ....................................... 204 5.2. Podział procesów ze względu na medium obiegu .........................................207 Rozdział 6. Najczęstsze błędy ................................................................................209 6.1. Błąd typu „Przetwarzanie gniazdowe” ............................................................209 6.2. Błąd typu „Szybka pętla” ...................................................................................210 Poleć książkęKup książkę 8 (cid:126) Spis treści 6.3. Błąd typu „Bezkresna pętla” ..............................................................................213 6.3.1. Schemat z wykorzystaniem zdarzenia pośredniego ........................... 214 6.3.2. Schemat z rozszerzoną pętlą ................................................................ 215 6.4. Gdy „tak” spotyka się z „nie”, czyli błąd zbędnej decyzji .............................216 6.5. Drobne błędy notacyjne ....................................................................................219 6.5.1. Cancel zamiast znaku uniwersalnego ................................................ 219 6.5.2. Oczekiwanie na zdarzenie Cancel ...................................................... 219 6.5.3. Nieprawidłowe warunki bramki ALBO (XOR) ................................. 220 6.5.4. Nieszkodliwe błędy ............................................................................... 222 6.5.5. Błąd czy nie błąd? ................................................................................ 222 Rozdział 7. Typowe zagadnienia ...........................................................................225 7.1. Kanały komunikacji systemu kancelaryjnego z otoczeniem ........................225 7.2. Wpływ dokumentu papierowego .....................................................................225 7.2.1. Przypadek trywialny ............................................................................ 225 7.2.2. Przypadek trywialny z połączeniem kancelarii z archiwum ............. 229 7.2.3. Rozwiązanie ze skanerem masowym i rozproszonym opisem dokumentu .................................................... 230 7.2.4. Rozwiązanie z kodem kreskowym ....................................................... 234 7.2.5. Rozwiązanie z kodem kreskowym i archiwizacją w kartonach......... 235 7.2.6. Rozwiązanie z rejestracją przesyłek .................................................... 236 7.2.7. Przesyłki rejestrowane ......................................................................... 239 7.3. Wpływ dokumentu uzupełniającego sprawę .................................................240 7.3.1. Kojarzenie na podstawie numeru sprawy .......................................... 242 7.3.2. Kojarzenie ręczne ................................................................................. 242 7.4. Wpływ dokumentu papierowego uzupełniającego przepływ elektroniczny ......................................................................................243 7.4.1. Wersja procesu bez automatyzacji ..................................................... 244 7.4.2. Wersja z wykorzystaniem kodu kreskowego ...................................... 245 7.4.3. Wersja z kodem dwuwymiarowym .................................................... 248 7.5. Wysyłka dokumentu papierowego ....................................................................252 7.5.1. Wysyłka jednego dokumentu w jednej kopercie ................................ 252 7.5.2. Kilka dokumentów w jednej przesyłce ................................................ 254 7.6. Jeszcze o przyjmowaniu dokumentów .............................................................261 Rozdział 8. Niektóre zagadnienia optymalizacyjne ............................................263 8.1. Kształtowanie przebiegu procesu w zależności od priorytetów ..................263 8.1.1. Topologia minimalizująca czas trwania procesu .............................. 263 8.1.2. Topologia minimalizująca korespondencję ........................................ 265 8.1.3. Topologia minimalizująca nakład pracy ........................................... 265 Poleć książkęKup książkę 8.2. Metoda ścieżki krytycznej w wydaniu BPM ...................................................266 Spis treści (cid:126) 9 8.2.1. Czym jest ścieżka krytyczna i dlaczego jej wyznaczenie 8.5.1. 8.5.2. jest tak ważne? ...................................................................................... 267 8.2.2. Wyznaczanie ścieżki krytycznej .......................................................... 267 8.3. Pobieranie zadań przez wykonawców ze wspólnej puli ................................272 8.4. Przydział wykonawców do zadań przy przetwarzaniu masowym ..............274 8.5. Priorytetyzacja ....................................................................................................279 [Ważność sprawy] ................................................................................ 281 [Liczba dni zapasu] .............................................................................. 281 8.6. Zjawisko wąskiego gardła ..................................................................................282 8.7. Doskonalenie procesów .....................................................................................284 Rozdział 9. Testowanie procesów .........................................................................287 9.1. Najprościej ..........................................................................................................287 9.1.1. Opis systemu przy użyciu diagramu stanów ...................................... 287 9.1.2. Co to wszystko ma wspólnego z testami? ............................................ 289 9.1.3. Dla ciekawskich, czyli dlaczego zamieszczone diagramy nazwałem stanami uproszczonymi? ................................................... 290 9.2. Nieco trudniejszy przykład ...............................................................................292 9.3. Definiowanie kompletnego testu za pomocą schematu BPMN ..................296 9.3.1. Opis rozważanego procesu .................................................................. 296 9.3.2. Etap 1. Porządkowanie schematu ....................................................... 297 9.3.3. Etap 2. Jawne wprowadzenie działań wyzwalanych zdarzeniami ... 300 9.3.4. Etap 3. Wprowadzenie na schemat wyjść niejawnych ...................... 303 9.3.5. Etap 4. Zaznaczenie literami kroków, w których następuje rozgałęzienie ...................................................... 306 9.3.6. Etap 5. Zaznaczenie działań wewnętrznych w krokach .................... 308 9.3.7. Etap 6. Opisanie kryteriów powodzenia dla zdarzeń wewnętrznych .... 310 9.3.8. Etap 7. Specyfikacja rozgałęzień ......................................................... 311 9.3.9. Etap 8. Sporządzenie szkieletu tablicy kontrolnej .............................. 311 9.3.10. Etap 9. Definiowanie przebiegów testowych ...................................... 314 9.3.11. Etap 10. Sporządzenie formularza testów .......................................... 328 9.4. Przeprowadzanie testów ....................................................................................333 Rozdział 10. Pomiary ................................................................................................335 10.1. Po co definiować wskaźniki? ...........................................................................335 10.2. Cechy dobrego wskaźnika ................................................................................336 10.2.1. Cechy techniczne ................................................................................. 336 10.2.2. Merytoryczne cechy wskaźników ....................................................... 337 10.3. Wpływ pomiarów na proces ............................................................................340 Poleć książkęKup książkę 10 (cid:126) Spis treści 10.4. Proces definiowania wskaźników ...................................................................340 10.5. Rodzaje mierników ...........................................................................................340 10.6. Mierniki niezmienne (z założenia) .................................................................343 10.7. Aspekt ludzki .....................................................................................................343 Rozdział 11. Na koniec: trochę ideologii, czyli o procesach w ogóle ..................345 11.1. Procesowa struktura przedsiębiorstwa i jej skutki, czyli po co w ogóle wdrażać procesy biznesowe ...........................................346 11.1.1. Podejście departamentowe a podejście procesowe ............................ 347 11.1.2. Firma zorientowana procesowo ......................................................... 352 11.1.3. IT — integracja istniejących w firmie systemów informatycznych ....356 11.1.4. Wymuszanie stosowania procedur jakości ....................................... 358 11.1.5. Korzyści na poziomie stanowiska pracy ............................................ 359 11.2. Model dojrzałości procesowej organizacji CMMI ........................................359 11.3. Zmiany, zmiany, zmiany… ..............................................................................360 Rozdział 12. Wspomaganie projektowania procesów przy zastosowaniu Enterprise Architect ..........................................363 12.1. Interfejs Enterprise Architect ...........................................................................363 12.2. Przykład I — diagramy procesów w Enterprise Architect ...........................364 12.2.1. Tworzenie modelu ................................................................................ 365 12.2.2. Tworzenie widoku ................................................................................ 368 12.2.3. Tworzenie pakietu ................................................................................ 369 12.2.4. Tworzenie diagramu procesu .............................................................. 371 12.2.5. Podłączanie procesu podrzędnego pod aktywność w procesie głównym ............................................................................. 384 12.2.6. Proces podrzędny — diagram Decyzja ............................................... 385 12.2.7. Formatowanie artefaktów ................................................................... 389 12.3. Przykład II — rejestracja przypadków użycia w Enterprise Architect .......392 12.3.1. Tworzenie diagramu przypadków użycia .......................................... 393 12.3.2. Rejestrowanie atrybutów przypadku użycia ...................................... 398 12.3.3. Rejestrowanie scenariusza przypadku użycia .................................... 401 12.4. Zarządzanie stopniem zaprojektowania przypadków użycia ......................411 12.4.1. Statusy przypadków użycia ................................................................. 411 12.4.2. Definiowanie własnych statusów ........................................................ 411 12.4.3. Śledzenie stopnia zaprojektowania przypadków użycia ................... 415 12.5. Gdzie szukać pomocy ........................................................................................420 Dodatek A Informacje pomocnicze ......................................................................421 Dodatek B Zalecana lektura ..................................................................................429 Poleć książkęKup książkę Rozdział 2. Notacja BPMN NOTACJA BPMNNotacja BPMN (ang. Business Process Model and Notation) została stworzona specjalnie do opisywania procesów biznesowych i stanowi dziś podstawowy sposób ich zapisu — dlatego został jej poświęcony osobny rozdział. Pierwotnie składała się tylko z jednego diagramu (ang. Business Process Diagram). W wersji 2.0 zestaw diagramów wzbogacono o diagramy choreografii i kolaboracji (współpracy). Rozpoczniemy od zdefiniowania prostego procesu, który — w miarę wprowadzania nowych symboli — będziemy komplikować. Przedstawiony na rysunku 2.1 przebieg obrazuje proces rozpatrywania reklamacji w maksymalnie uproszczonej wersji. RYSUNEK 2.1. Proces reklamacyjny Proces składa się z dwóch działań (zwanych krokami lub zadaniami)1: przyjęcia wnio- sku reklamacyjnego oraz rozpatrzenia reklamacji. Rozpoczyna się wizytą osoby składającej reklamację — mówimy, że jest to dla procesu zdarzenie inicjujące lub zdarzenie początkowe. Zdarzenie początkowe oznaczamy okręgiem narysowanym cienką linią. Zakończenie procesu nazywamy umownie zdarzeniem końcowym i rysujemy jako okrąg narysowany grubą linią. Symbole zdarzeń mogą być uściślane przez dodatkowe znaki (patrz rysunek 2.2). się posługiwać następującymi terminami: 1 W notacji BPMN konsekwentnie stosowane jest określenie „zadanie”. W dalszej części książki będziemy Operacja — pojedyncza, samodzielna aktywność w procesie. Krok — zespół operacji wykonywanych bezpośrednio po sobie (w tej samej sesji) przez tego samego aktora (w szczególnych przypadkach krok może się składać z jednej operacji). Zadanie — ogólne pojęcie mogące oznaczać zarówno operację, jak i krok. Poleć książkęKup książkę 20 (cid:126) Rozdział 2. Notacja BPMN RYSUNEK 2.2. Najważniejsze elementy opisu procesu Krok oznaczamy w BPMN prostokątem o zaokrąglonych rogach z wpisaną pośrodku nazwą (rysunek 2.3). RYSUNEK 2.3. Symbol kroku (zadania) Zdarzenie początkowe, kroki i zdarzenie końcowe są połączone strzałkami wskazującymi przepływy sterowania (czyli, mówiąc po ludzku, pokazują kolejność, w jakiej są wykony- wane kroki). Wyobraźmy sobie akcję piłkarską składającą się z następujących elementów: (cid:120) wybicie piłki przez bramkarza (po gwizdku sędziego); (cid:120) prowadzenie piłki przez pomocnika i podanie skrzydłowemu; (cid:120) prowadzenie piłki przez skrzydłowego i podanie do napastnika; (cid:120) strzał w stronę bramki i gol. Gdyby narysować tę akcję w postaci procesu w notacji BPMN, diagram wyglądałby jak na rysunku 2.4. Rysunek pozwala prześledzić podstawowe elementy procesu: zdarzenia oznaczają wystąpienie pewnych stanów (lub właśnie zdarzeń, takich jak gwizdek sędziego czy strzelenie gola), przepływy są odpowiednikiem podawania piłki przez zawodników, a wykonywane przez nich czynności (w tym przypadku np. bieg z piłką) odpowiadają zadaniom procesu. Opis elementów diagramu przedstawia tabela 2.1. Przepływy w naszym piłkarskim przykładzie są bardzo wyraźne — podania nie da się nie zauważyć, jest ono wynikiem świadomego działania piłkarza. Jednak wspomniane przejścia nie w każdym procesie są jawne — niekiedy mogą oznaczać jedynie kolejność (następstwo) zadań. Jak widać, przepływy nie są jakimś fizycznym przekazaniem tokena — pokazują po prostu, którą czynność należy podjąć po skończeniu aktualnie wykonywanej. Poleć książkęKup książkę Notacja BPMN (cid:126) 21 RYSUNEK 2.4. Proces „akcja piłkarska” TABELA 2.1. Opis elementów diagramu z rysunku 2.4 Zadanie (czynność wykonywana w trakcie procesu) oznaczamy w postaci prostokąta z zaokrąglonymi rogami: w jego środku będziemy wpisywać nazwę zadania. Zadaniami w przypadku akcji piłkarskiej są: (cid:120) wybicie piłki przez bramkarza; (cid:120) bieg z piłką; (cid:120) strzał na bramkę przeciwnika. Zdarzenie inicjujące oznaczamy kółkiem otoczonym cienką linią. Zdarzeniem inicjującym do rozpoczęcia akcji piłkarskiej jest gwizdek sędziego. Zdarzenie końcowe (osiągnięcie wyniku procesu) oznaczamy kółkiem narysowanym grubą linią. W naszym procesie celem będzie gol. Przepływ sterowania (inaczej: przekazanie tokena)2 oznaczamy strzałką. W naszym procesie odpowiada on podaniu piłki do kolejnego gracza. Jeśli chcemy dodać jakiś komentarz do któregoś z elementów podpisu, możemy wykorzystać symbol adnotacji. W obszarze tekstowym wpisujemy treść notatki, a koniec przerywanej linii powinien się łączyć z elementem, którego opis dotyczy. Rysunek 2.5 definiuje przebieg procesu smażenia indyka w cieście. RYSUNEK 2.5. Proces przygotowywania indyka w cieście 2 Pojęcie „token” można wyjaśnić, odwołując się do harcerskiej zabawy, w której może mówić tylko ten, kto akurat ma w ręku totem (odpowiadający naszemu tokenowi). W procesie jest wykonywana ta czynność, w której jest umieszczony umowny token — czyli innymi słowy, aktualny krok procesu (pojęcie „token” zostało dokładniej omówione w podrozdziale „Obieg typu workflow” w rozdziale 5.). W przykładowym piłkarskim procesie tokenem jest po prostu piłka — czynność wykonuje zawodnik, który jest w jej posiadaniu. Poleć książkęKup książkę 22 (cid:126) Rozdział 2. Notacja BPMN 2.1. RODZAJE ZADAŃ Symbole zadań mogą zostać uzupełnione ikonami określającymi ich rodzaj (tabela 2.2). TABELA 2.2. Rodzaje zadań Zadanie „Usługa” Zadanie wykonywane przez system w sposób automatyczny. Może (ale nie musi) być związane z usługą sieciową. Usługę może wykonywać np. system dziedzinowy. Zadanie wysyłające Zadanie wysyłające komunikat do podmiotu spoza procesu3. UWAGA: wysyłka odbywa się w sposób automatyczny! Jeżeli na przykład zadanie jest realizowane przez użytkownika wysyłającego e-mail, należy posłużyć się opisanym niżej symbolem osoby ( ). Zadanie odbierające Zadanie odbierające komunikat od podmiotu spoza procesu. UWAGA: podobnie jak wcześniej wysyłka, odbiór odbywa się w sposób automatyczny. Zadanie odbierające inicjujące (rozpoczynające proces) Zadanie odbierające komunikat inicjujący od podmiotu spoza procesu. UWAGA: odbiór odbywa się w sposób automatyczny. Zadanie użytkownika Zadanie realizowane przez użytkownika przy użyciu jakiegoś elementu systemu komputerowego. Zadanie ręczne Zadanie realizowane przez użytkownika poza systemem komputerowym (np. spinanie kartek, stemplowanie, wkładanie pisma do segregatorów itp.). Zadanie skryptowe Zadanie realizowane na podstawie skryptu przez silnik procesowy. Zadanie „Reguła biznesowa” Zadanie wykonywane przez silnik reguł biznesowych „na zlecenie” silnika procesowego (proces dostarcza i odbiera dane, silnik reguł biznesowych je przetwarza). Może służyć np. do sprawdzania limitów, agregacji itd. (patrz podrozdział „Obieg definiowany za pomocą silnika reguł” w rozdziale 5.). 3 Do „innego basenu” — patrz podrozdział „Reprezentacja interakcji z podmiotami zewnętrznymi”. Poleć książkęKup książkę 2.2. Rozgałęzianie procesu (cid:126) 23 W opisie rodzajów zadań wspomniano o komunikatach. Komunikaty są informacją wy- pływającą z procesu biznesowego lub docierającą do niego (często wypływającą z jednej jego części i docierającą do innej). Najistotniejszym zastosowaniem komunikatów jest łącz- ność pomiędzy procesami biznesowymi przebiegającymi w różnych organizacjach (czyli „basenach” — będzie o nich mowa w podrozdziale „Reprezentacja interakcji z podmiotami zewnętrznymi”). Komunikat oznaczamy przerywaną linią zakończoną niewypełnionym grotem strzałki o trójkątnym kształcie. Na rysunku 2.6 oznaczono nią komunikat powiadomienia klienta o rozpatrzeniu reklamacji. RYSUNEK 2.6. Proces reklamacji uzupełniony o komunikat o jej rozpatrzeniu 2.2. ROZGAŁĘZIANIE PROCESU Niestety, bardzo rzadko procesy są zwykłymi listami czynności do wykonania. Rozgałęzie- nia stosujemy w dwóch podstawowych sytuacjach: (cid:120) gdy przebieg procesu zależy od spełnienia jakichś warunków, (cid:120) gdy dwie lub więcej czynności mogą być wykonywane jednocześnie. Najczęściej stosowanym mechanizmem rozgałęziania są bramki. 2.2.1. Bramka ALBO (XOR) Najbardziej „naturalnym” rodzajem jest bramka ALBO (określana też jako XOR). Stoso- wana jest wówczas, gdy stoimy przed wyborem mającym tylko jedno poprawne rozwiązanie. W najprostszym przypadku jest to wybór: Tak/Nie (rysunek 2.7). Gałęzi wyjściowych może być więcej. Istotne jest to, że zawsze tylko jedna z gałęzi spełnia warunek bramki (patrz rysunek 2.8). Poleć książkęKup książkę 190 (cid:126) Rozdział 4. Tworzenie opisu procesu Poleć książkęKup książkę Rozdział 5. Rodzaje obiegów W tym rozdziale zostaną scharakteryzowane rodzaje obiegów; będzie to wstęp do omówie- nia najbardziej typowych przebiegów w dalszej części książki. 5.1. PODZIAŁ ZE WZGLĘDU NA SPOSÓB DEFINIOWANIA ŚCIEŻKI OBIEGU 5.1.1. Dekretacja Najprostszym rodzajem obiegu jest dekretacja. Obieg dekretacyjny charakteryzuje się1: (cid:120) brakiem stałej trajektorii procesu, (cid:120) uzależnieniem wyboru wykonawcy następnego kroku od jawnej decyzji wykonawcy kroku poprzedniego, (cid:120) brakiem pewności zakończenia procesu. Obieg dekretacyjny opiera się przeważnie na systemie dekretantów. Wszystkie przesyłki trafiają do centralnego dekretanta, który rozdziela je na działy. W praktyce korespondencja trafia do dekretantów w działach, którzy z kolei dekretują pisma przekazywane poszczegól- nym osobom (lub grupom obsługowym). Jeśli istnieje taka potrzeba, opisany mechanizm może mieć więcej poziomów — z dekretantem na każdym z nich. Tego rodzaju przesłania zaznaczono na rysunku 5.1 pogrubionymi strzałkami. Oprócz przesłań hierarchicznych może występować także cały szereg innych przesłań uzupełniających. Ich dostępność dla poszczególnych użytkowników systemu zależy od przy- znanych uprawnień. Na rysunku 5.1 pokazano parę przykładów: 1 Jeżeli za stan dokumentu przyjąć przypisanie go w danej chwili do użytkownika (końcowego lub dekre- tanta), system dekretacyjny można traktować jako automat skończony, mogący się znajdować w jednym z wielu stanów. Poleć książkęKup książkę 192 (cid:126) Rozdział 5. Rodzaje obiegów RYSUNEK 5.1. Różne rodzaje przesłań w dekretacji a — odesłanie sprawy do dekretanta wyższego rzędu (najczęściej przyznawane uprawnienie). b— odesłanie sprawy do innego użytkownika w tym samym dziale. Uprawnienie często stosowane, ale niebezpieczne — istnieje ryzyko, że użytkownicy będą sobie nawzajem podsyłali trudniejsze zadania (zwłaszcza jeśli są premiowani za liczbę załatwionych spraw). Może dojść nawet do swoistej żonglerki sprawą pomiędzy dwoma lub trzema użytkownikami (tzw. efekt ping-ponga). c — odesłanie sprawy do użytkownika w innym dziale (rzadko stosowane, raczej w niewielkich organizacjach, zagrożenia podobne jak w przypadku „b”). d— przesłanie do dekretanta innego działu (rzadko stosowane — klienci wybierają raczej opcję „e”). e — przesłanie pomiędzy równorzędnymi dekretantami (alternatywne do przesłania do dekretanta nadrzędnego, który z kolei przekieruje sprawę do właściwego dekretanta niższego poziomu). f — zwrot do dekretanta najwyższego poziomu (stosuje się najczęściej wówczas, jeśli korzysta się z opcji „h”). g — uznanie dokumentu za wybrakowany. h— bezpośrednia dekretacja dokumentu przez głównego dekretanta do użytkownika końcowego — stosuje się najczęściej wówczas, kiedy dla każdego rodzaju wpływających dokumentów przydzielono obsługujące je osoby. Poleć książkęKup książkę 5.1. Podział ze względu na sposób definiowania ścieżki obiegu (cid:126) 193 Mimo wielu wad (np. braku pewności zakończenia sprawy — może ona być w nieskoń- czoność przesyłana wewnątrz organizacji) dekretacja posiada także pewne zalety. Przede wszystkim jest łatwiejsza do wdrożenia. Zainstalowanie systemu daje natychmiastowe, odczuwalne przez użytkowników korzyści. Ponadto dekretacja pozwala na stopniowe oswajanie użytkowników z systemami obiegu dokumentów i nie wymaga natychmiasto- wej identyfikacji wszystkich przebiegów. W istocie niekiedy dekretacja bywa stosowana jako metoda istniejących w organizacji, a dotąd nie opisanych procesów (patrz rozdział 4., „Tworzenie opisu procesu”, punkt „Metoda trawnika — dekretacja”). Analityk procesowy rejestruje rodzaj wpływających do- kumentów i wszystkie przesłania, jakim te dokumenty podlegają, aby wyśledzić istniejące w organizacji „nieformalne” procesy. Oczywiście tak zidentyfikowane procedury należy jeszcze potem poddać optymalizacji. 5.1.2. Sekwencje zdarzeń — już nie dekretacja, jeszcze nie workflow Sekwencje zdarzeń są trywialnym przypadkiem procesów biznesowych — w zasadzie (przy- najmniej w swej najprostszej postaci) bez bramek decyzyjnych. Ich realizacja sprowadza się do kolejnego wykonywania operacji z listy. 5.1.2.1. Najprostsza realizacja sekwencji w praktyce Najprostszą realizację zaprezentowano na rysunku 5.2. RYSUNEK 5.2. Najprostsza realizacja przepływu sekwencyjnego — ekran definiowania sekwencji Aby zdefiniować sekwencję zadań, jej właściciel (w powyższym przykładzie Marcin Woj- decki) uruchamia formatkę przedstawioną na rysunku 5.2. Kolejno dodaje zadania, definiując Poleć książkęKup książkę 194 (cid:126) Rozdział 5. Rodzaje obiegów ich nazwy i wykonawców (w celu zdefiniowania zadania należy wcisnąć przycisk Dodaj nowe zadanie i wpisać jego nazwę w okienku, które się wyświetli — rysunek 5.3). RYSUNEK 5.3. Definiowanie zadania Po zdefiniowaniu całej sekwencji właściciel przechodzi do jej realizacji, wciskając przy- cisk Uruchom sekwencję. W tym momencie w skrzynce zadań osoby wykonującej pierwsze zadanie pojawi się ono ze statusem „do wykonania”. Po jego realizacji kolejne zadanie sekwencji pojawi się u swego wykonawcy — i tak dalej, aż do wyczerpania listy zadań. Tak zdefiniowana sekwencja odpowiada prostemu procesowi (bez rozgałęzień), jak na rysunku 5.4. RYSUNEK 5.4. Proces odpowiadający sekwencji z rysunku 5.2 5.1.2.2. Modyfikacje zmierzające do ułatwienia pracy właścicielowi sekwencji Na rysunku 5.5 przedstawiono modyfikacje, które mogą ułatwić definiowanie sekwencji. Poleć książkęKup książkę 5.1. Podział ze względu na sposób definiowania ścieżki obiegu (cid:126) 195 1. Stworzenie bazy zadań. Raz stworzone zadania mogą być gromadzone w bazie zadań. Dzięki temu w przyszłości będą mogły być dodawane do sekwencji poprzez wybór z listy (2 na rysunku 5.5) i wciśnięcie przycisku kopiowania (3). Podczas przenoszenia niezbędne będzie jedynie zdefiniowanie wykonawcy zadania. RYSUNEK 5.5. Modyfikacje ułatwiające obsługę 2. Umożliwienie zmiany kolejności zadań. Przyciski ze strzałkami (5) umożliwiają zmianę kolejności zadań w sekwencji — wystarczy zaznaczyć zadanie i wcisnąć jeden z nich. 3. Sygnalizowanie na liście zadań, które z nich zostały już wykonane. Dzięki kolorowaniu zadań już wykonanych (na liście 1) właściciel sekwencji (osoba definiująca) może sprawdzać jej stan realizacji. Rysunek 5.5 pokazuje także garść modyfikacji ułatwiających pracę z sekwencjami: (cid:120) Tablica z bazą zadań (2) zawiera gotowe zadania przeznaczone do umieszczenia w sekwencji. Przycisk (3) przenosi zaznaczone w bazie (2) pozycje do tablicy sekwencji (1). (cid:120) Przycisk usuń (4) usuwa pozycję z tablicy sekwencji (1). (cid:120) Przyciski ze strzałkami (5) umożliwiają zmianę kolejności zaznaczonych pozycji w tablicy sekwencji (1). 5.1.2.3. Modyfikacje rozszerzające funkcjonalność mechanizmu sekwencji Rysunek 5.6 ukazuje formatkę definiowania sekwencji, która jest wyposażona w dodat- kowe mechanizmy rozszerzające możliwości funkcjonalne. Poleć książkęKup książkę 224 (cid:126) Rozdział 6. Najczęstsze błędy Poleć książkęKup książkę Rozdział 7. Typowe zagadnienia 7.1. KANAŁY KOMUNIKACJI SYSTEMU KANCELARYJNEGO Z OTOCZENIEM Istotnym elementem systemu jest sposób, w jaki komunikuje się on z otoczeniem. Prawdę mówiąc, jest to kluczowe zagadnienie — żaden system nie działa bowiem na swoje wła- sne potrzeby, lecz wypełnia zadania dla otoczenia. Rysunek 7.1 przedstawia typowe otoczenie systemu i standardowe kanały komunikacji na osi otoczenie – system. Oczywiście wachlarz kanałów w realnym systemie jest zwykle pewnym podzbiorem tych zaproponowanych powyżej — trudno też wykluczyć istnienie innych kanałów (np. IVR)1. Oprócz innych atrybutów związanych z działaniem systemu lub potrzebami bizneso- wymi obiekty wpływające poprzez poszczególne kanały komunikacji posiadają charakte- rystyczne dla tych kanałów atrybuty, co ilustruje tabela 7.1. Dobrą praktyką jest unifikacja wszystkich kanałów wejściowych do możliwie podobnej postaci (np. pliku graficznego i pliku z atrybutami). Ciekawym rozwiązaniem jest również wyjście zunifikowane: zawartość pliku wyjścio- wego zostaje zapisana w bazie zleceń ze znacznikiem kanału, jakim ma być wysłana; wbudowany trigger zajmuje się wysyłką poprzez zadeklarowane kanały (rysunek 7.2). 7.2. WPŁYW DOKUMENTU PAPIEROWEGO 7.2.1. Przypadek trywialny Najprostsze rozwiązanie systemu przyjmowania korespondencji pokazano na rysunku 7.3 (schemat BPMN — rysunek 7.4). Oto przebieg przetwarzania: naciskanie odpowiednich klawiszy telefonu. 1 IVR (ang. Interactive Voice Response) — systemy automatycznej obsługi telefonicznej, sterowanej przez Poleć książkęKup książkę 226 (cid:126) Rozdział 7. Typowe zagadnienia RYSUNEK 7.1. Typowe kanały komunikacji z otoczeniem 1. Dokument wpływa do stanowiska skanowania/opisu dokumentu. 2. Pracownik skanuje napływające dokumenty, a następnie opisuje je atrybutami w systemie. Obrazy dokumentów zostają zapisane wraz z atrybutami w archiwum elektronicznym. 3. Ostatnim etapem jest przekazanie dokumentu do archiwum. Tam dokument zostaje zarchiwizowany. 4. Opcjonalnie archiwum może przekazać do bazy dane o miejscu przechowywania dokumentu — w tym celu musi jednak odnaleźć dokument w systemie i wprowadzić miejsce przechowywania jako jeden z jego atrybutów opisu. Poleć książkęKup książkę 7.2. Wpływ dokumentu papierowego (cid:126) 227 Tabela 7.1. Przykład określenia atrybutów aktywnych dla poszczególnych kanałów wejścia/wyjścia y t n e m u k o d ( y w o r e i p a P ) e i c ś i b o s o e n a d a ł k s ) a t z c o p ( y w o r e i p a P W W W z r a l u m r o F s k a F l i a m - E S M S R V I a n a i m y w ( e w o s j e f r e t n I ) i m a m e t s y s i m y n n i z y n a i m y w w ó t e i k a P y ł k y w z y w o k i l P e i c ś j e w e i c ś j y w e i c ś j e w e i c ś j y w e i c ś j e w e i c ś j y w e i c ś j e w e i c ś j y w e i c ś j e w e i c ś j e w e i c ś j y w e i c ś j e w e i c ś j e w e i c ś j y w e i c ś j e w e i c ś j y w e i c ś j e w e i c ś j y w Kanały (cid:206) Kierunek (cid:206) Atrybuty (cid:205) Data utworzenia Data/czas wpływu Data/czas wpływu do kancelarii Data nadania Data przekazania na pocztę/do kuriera Data wydania Typ przesyłki Waga przesyłki Cena netto Wartość polecenia Wartość potwierdzenia odbioru Wartość brutto Nadawca Typ doręczenia Numer identyfikacyjny (tzw. numer „erki”) i przesyłek kurierskich (numer listu przewozowego) Data i czas rejestracji Kanał Sygnatura Odbiorca X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X Poleć książkęKup książkę 228 (cid:126) Rozdział 7. Typowe zagadnienia RYSUNEK 7.2. Kanały wejściowe i wyjściowe RYSUNEK 7.3. Trywialny system przyjmowania korespondencji (rysunek poglądowy) Poleć książkęKup książkę Rozdział 12. Wspomaganie projektowania procesów przy zastosowaniu Enterprise Architect Enterprise Architect to jedno z najbardziej popularnych narzędzi CASE (ang. Computer-Aided Software Engineering), będące wygodnym środowiskiem pracy analityka. Z wersji na wersję obsługuje coraz więcej standardów i notacji. W chwili obecnej wspiera UML, BPMN, Archimate, SysML, ArcGIS, TOGAF, Zachman, UPDM; zawiera też diagramy i narzędzia wspierające zarządzanie projektem, wymaganiami i testami oraz generowanie dokumentacji. Oprogramowanie pozwala ponadto na automatyczne generowanie kodu w kilkunastu od- mianach1, a także na symulacje biznesowe. Uzupełnieniem są diagramy pomocnicze (np. wspierające mind mapping)2. Wersję demonstracyjną Enterprise Architect można pobrać ze strony producenta http://sparxsystems.com. Dziękuję firmie Sparx Systems za udostępnienie licencji Enterprise Architect na potrzeby pisania niniejszego rozdziału oraz za zezwolenie na publikację zrzutów ekranowych. 12.1. INTERFEJS ENTERPRISE ARCHITECT W Enterprise Architect wszystkie elementy projektu są umieszczane w hierarchicznym drzewie wyświetlanym w oknie przeglądarki projektu po prawej stronie ekranu aplikacji (rysunek 12.1). Standardowo po lewej stronie aplikacja wyświetla przybornik z dostęp- nymi elementami. Miejsce pośrodku zajmuje główne okno robocze. sic (w wersjach 6 i .NET). 1 Obecnie dostępne są następujące szablony: ActionScript, C, C#, C++, Delphi, Java, PHP, Python, Visual Ba- 2 Należy się spodziewać dalszego rozwoju Enterprise Architect w kierunku standardów definiowanych przez BABOK®, gdyż firma Sparx Systems podpisała w 2015 roku strategiczne partnerstwo z International Institute of Business Analysis (IIBA). Poleć książkęKup książkę 364 (cid:126) Rozdział 12. Wspomaganie projektowania procesów przy zastosowaniu Enterprise Architect menu g(cid:371)ówne okienko przybornika g(cid:371)ówne okno robocze przegl(cid:268)darka projektu RYSUNEK 12.1. Układ okien Enterprise Architect 12.2. PRZYKŁAD I — DIAGRAMY PROCESÓW W ENTERPRISE ARCHITECT Dla przykładu (rysunek 12.2, będący kopią rysunku 2.82) zostanie zamodelowany proces rozpatrywania kredytów, opisany w rozdziale 2.7.1.2. Znając z doświadczenia problemy osób rozpoczynających swoją przygodę z Enterpri- se Architect z orientacją w interfejsie programu, przy omawianiu jakiejś czynności (np. tworzenia widoku) po raz pierwszy dokładnie ją opiszę i dołączę odpowiednie zrzuty ekranu. Przy ponownym wykonywaniu podobnej operacji zrezygnuję już jednak z deta- licznego opisu i ilustrowania składających się na nią czynności, podając tylko istotne pa- rametry. Poleć książkęKup książkę 12.2. Przykład I — diagramy procesów w Enterprise Architect (cid:126) 365 RYSUNEK 12.2. Modelowany diagram (kopia rysunku 2.82) Diagramy w Enterprise Architect są zorganizowane w sposób hierarchiczny (drze- wiasty). Najwyższym elementem w hierarchii jest model. Cały model dzieli się na widoki (Views), w których umieszczone są pakiety (Packages) — to w nich dopiero znajduje się użyteczna część modelu. Często pakiety mają swoje pakiety podrzędne, w których dopiero mieszczą się diagramy (Diagrams). 12.2.1. Tworzenie modelu Pierwszą czynnością jest stworzenie modelu. Po uruchomieniu Enterprise Architect system wita nas, wyświetlając ekran startowy. Projekt można utworzyć na dwa sposoby: albo klikając link New File po lewej stronie ekranu (1 na rysunku 12.3), albo wybierając z pola rozwijanego Local File (2) pozycję New Project3. Można też wcisnąć przycisk Cancel (6) i wybrać z menu polecenie File/New Project. Każda z tych akcji spowoduje wyświetlenie okienka, w którym użytkownik będzie mógł wybrać katalog i wprowadzić nazwę pliku dla nowego projektu (rysunek 12.4). 3 Polecenia Open File (1) i Browse (2) pozwalają na wybór z dysku pliku z zapisanym wcześniej projektem. Lista (3) pozwala na szybki wybór spośród niedawno zapisanych plików. Jeśli nie chcemy, by ekran startowy wyświetlał się przy kolejnych uruchomieniach programu, należy usunąć zaznaczenie opcji Show this Dialog at Startup (4). Poleć książkęKup książkę 366 (cid:126) Rozdział 12. Wspomaganie projektowania procesów przy zastosowaniu Enterprise Architect 1 2 3 RYSUNEK 12.3. Ekran startowy Enterprise Architect 4 5 6 RYSUNEK 12.4. Zapisywanie pliku nowego projektu Poleć książkęKup książkę 12.2. Przykład I — diagramy procesów w Enterprise Architect (cid:126) 367 Po zatwierdzeniu przyciskiem Zapisz zostanie wyświetlone okno Model Wizard (ry- sunek 12.5). RYSUNEK 12.5. Okno Model Wizard Można skorzystać z kreatora4, jednak ja rekomenduję ręczne stworzenie struktury modelu i przystosowanie go do konkretnego projektu (a także do przyzwyczajeń użytkownika). Ponadto przejście przez całą procedurę w naszym przykładzie pozwoli na zademonstrowa- nie sposobu tworzenia wszystkich elementów projektu (widoków, pakietów i diagramów). Aby zrezygnować z kreatora, opuszczamy okienko, wciskając przycisk Anuluj. W okien- ku przeglądarki projektu po prawej stronie widnieje tylko jeden element — Model (ry- sunek 12.6). Nadszedł czas na utworzenie widoku. 4 Gdybyśmy chcieli skorzystać z kreatora, należałoby w naszym przypadku (tworzenia modelu procesów biznesowych w notacji BPMN) wybrać — jak na rysunku 12.5 — z listy po lewej stronie opcję BPMN, zaś po prawej pozycję Business Process. Poleć książkęKup książkę 368 (cid:126) Rozdział 12. Wspomaganie projektowania procesów przy zastosowaniu Enterprise Architect RYSUNEK 12.6. Model utworzony w przeglądarce Enterprise Architect 12.2.2. Tworzenie widoku Aby utworzyć widok, należy postępować zgodnie z poniższymi krokami. 1. Klikamy prawym przyciskiem myszy ikonę Model. Z menu podręcznego wybieramy kolejno opcje Add/Add View (rysunek 12.7). RYSUNEK 12.7. Tworzenie widoku — krok 1. Poleć książkęKup książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Procesy biznesowe w praktyce. Projektowanie, testowanie i optymalizacja. Wydanie II
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: