Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
01016 026670 21123359 na godz. na dobę w sumie
Przestrzenie kanonu - ebook/pdf
Przestrzenie kanonu - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 247
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3235-1901-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook (-19%), audiobook).
Autor omawia i przybliża utwory pisarzy amerykańskich XX i XXI wieku - dzieła włączone do kanonu twórczości literackiej. Zachęca do zastanowienia się, jak funkcjonują pojedyncze teksty jako elementy składowe dorobku danego autora, nurtu, tradycji gatunkowej albo tematycznej. Nie mówi jednak o kanonie jako o czymś ustalonym i utrwalonym, tylko o jego przestrzeniach głównych i niszowych, względnie trwałych i przemijających. Podsuwa pytania o czynniki decydujące o rozpoznawalności dzieł literackich i o to, na jakich zasadach taka rozpoznawalność podlega uhistorycznieniu.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wstęp Pojęcie kanonu literackiego znajduje się w Stanach Zjednoczo- nych na cenzurowanym; padło ofiarą tzw. wojen kulturowych, toczonych od dobrych kilku dekad w salonach politycznych, kanałach mediowych i salach akademickich, a mających za tło rozmaite spory światopoglądowe. Ameryka liberalna i konser- watywna zwarły się w klinczu – w którym trwają – a kanon zo- stał uznany za narzędzie polityki zachowawczej. Najwięcej do powiedzenia o upolitycznieniu kanonu miały feministki oraz literaturoznawcy reprezentujący grupy etniczne. Ich ataki nie były bezpodstawne, wszak naświetlili wykluczające mechani- zmy kanonu, identyfikując jako sprawców takiego stanu rzeczy pokaźne grono pisarzy i krytyków – bez wyjątku białych męż- czyzn, często o modernistycznej proweniencji. O ile ideologicz- nie umotywowane spory bywają jałowe, o tyle dyskusja nad kształtem amerykańskiego kanonu literackiego i historycznymi warunkami, w jakich powstawał, okazała się nader owocna. Ka- non poddano przewartościowaniom, uznano przygodność rzą- dzących nim reguł, ale nie można powiedzieć, że go obalono. Zresztą jak „obalić” kanon? Taki pomysł zasadniczo przeczy złożonym, procesowym prawidłom, którym kanon podlega. Znamienne, że ci, którzy kwestionowali znaczenie dzieł przez długie lata uznawanych za fundamentalne dla kultury li- terackiej Stanów Zjednoczonych, zaczęli tworzyć własne obo- wiązkowe listy lektur – zjawisko tyle ironiczne, co logiczne. Oczywiście zmiany, które zainicjowali, wymagały czasu; mu- siały pojawić się publikacje naukowe, inicjatywy wydawnicze, odzew ze strony krytyków – wszystko to w odpowiednio du- żej skali. Zmiany w postrzeganiu kanonu rzeczywiście zaist- niały, co świadczy o sile debaty w Ameryce. Dyskusja o naj- ważniejszych dziełach literatury amerykańskiej niekoniecznie przyniosła uszczerbek starym mistrzom – utwory wielu z nich 10 Wstęp odczytano na nowo, co tylko potwierdziło ich rangę. Bodaj najbardziej wymownym tego przykładem są genderowe rein- terpretacje prozy Ernesta Hemingwaya. Toteż kanon jest kategorią wartą zachowania, rozumiany nie jako ścisła hierarchia, ale jako pole napięć, z którego wy- łaniają się mniej lub bardziej trwałe wartości literackie w re- lacjach tekstów z kontekstami ich oceny. Aby istniała debata, kanon nie może być czymś zadekretowanym – nawet jeśli po- zornie zakłada to jego definicja – lecz propozycją, punktem wyjścia. Jego ideologiczne nacechowanie, w sumie trudne do uniknięcia, nie może przesłonić waloru użyteczności. Potrze- bujemy narzędzi, opisujących i porządkujących stan literatury, a kanon jest jednym z nich, tym bardziej przydatnym, że funk- cjonuje w różnych układach odniesień – gdy mówimy o epo- kach, nurtach, gatunkach albo dorobku pojedynczych pisarzy. Każe stawiać pytania o przebieg recepcji utworów literackich, o rolę, jaką odgrywają tu na przykład związki intertekstualne z jednej strony, a czynniki biograficzne albo rynkowe z drugiej. Pozwala stworzyć swoiste mapy zjawisk i ogarnąć w jakimś stopniu to, co z natury jest nieogarnione – wielość historycz- nych i współczesnych form literatury amerykańskiej. O kano- nie należy mówić w liczbie mnogiej i w trybie warunkowym. Założenia dotyczące wartości literackiej muszą prowadzić do sporu, a linie podziału nie zawsze przebiegają w przewidywal- nych kierunkach. Wspomnijmy, że dość ostre dyskusje o zna- czeniu wybranych twórców i ich dzieł były toczone niedawno przez spadkobierczynie tzw. drugiej fali feminizmu i rzecz- niczki trzeciej albo krytyków i pisarzy indiańskich o mniej lub bardziej radykalnych poglądach nacjonalistycznych. O kanonie literatury amerykańskiej warto mówić zwłasz- cza w czasach obecnych – czasach dominacji kultury obraz- kowej i celebryckiej, gdy na jednego z największych arbitrów w temacie gustów czytelniczych wyrasta autorka popularnego talk show. Bynajmniej nie jest źle, że Oprah Winfrey promuje pisarzy, zwłaszcza że są wśród nich autorzy poważni – trzeba docenić jej wkład w budowanie kultury literackiej – należało- Wstęp 11 by jednak sobie życzyć, aby w dyskusjach o tym, co dzisiaj war- to czytać i do jakich książek z przeszłości wracać, wybrzmie- wały inne miarodajne głosy. Stany Zjednoczone mają potężny rynek książki, otoczony instytucjami wspierającymi literatów poprzez stypendia albo nagrody. Docenieni są twórcy każdego rodzaju literatury. Nawet takie złośliwe inicjatywy, jak nagro- da za najgorsze opisy erotyczne – wśród niedawnych laureatów znaleźli się Philip Roth i Tom Wolfe – służą dobrej sprawie, bo pobudzają dyskusję o wartości książek. Rynek książki, ze względu na rozproszenie, w dużym stopniu niweluje możliwo- ści ideologicznego wykorzystania kanonu na znaczącą skalę. Zarazem uzasadnia potrzebę uporządkowania tego, co się na nim znalazło. Kanon uwidacznia płaszczyzny odniesień, jakie utwory literackie wzajemnie dla siebie stwarzają. Niniejsza książka właśnie takie płaszczyzny odniesień, przynajmniej w skromnym zakresie, chce naświetlić. Zachęca do zastanowienia się, jak funkcjonują pojedyncze teksty jako elementy składowe dorobku danego autora, nurtu, tradycji ga- tunkowej albo tematycznej. Nie mówi o kanonie jako o czymś ustalonym i utrwalonym, tylko o jego przestrzeniach – głów- nych i niszowych, względnie trwałych i przemijających. Pod- suwa pytania o czynniki decydujące o rozpoznawalności dzieł literackich i o to, na jakich zasadach taka rozpoznawalność podlega uhistorycznieniu. * * * Zebrane tu szkice były wcześniej drukowane w miesięcz- niku „Nowe Książki”, z wyjątkiem tekstów o Shirley Jackson, który ukazał się w polskiej edycji magazynu „Fantasy Sci- ence Fiction”, i o Meczu o wszystko DeLillo, który bazuje na fragmencie artykułu umieszczonego w książce Don DeLil- lo pod moją redakcją (Warszawa 2012, w serii „Mistrzowie literatury amerykańskiej”). Szkic o Dwudziestym siódmym mieście Franzena opublikowałem pod pseudonimem Paweł Sokołowski.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Przestrzenie kanonu
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: