Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00386 005930 20305355 na godz. na dobę w sumie
Style funkcjonowania młodych osób z uszkodzeniami słuchu w bliskich relacjach interpersonalnych - ebook/pdf
Style funkcjonowania młodych osób z uszkodzeniami słuchu w bliskich relacjach interpersonalnych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 324
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8142-574-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> pedagogika akademicka
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).

Inspiracją do podjęcia tematyki było doświadczenie pracy w poradnictwie psychologicznym dla studentów z niepełnosprawnością. Funkcjonowanie młodzieży z poważnymi uszkodzeniami narządu słuchu w relacjach interpersonalnych zasługuje na zainteresowanie psychologów i pedagogów. Trudności we wzajemnym rozumieniu się przeżywają wszyscy ludzie, również doskonale słyszący, ale osoby z uszkodzonym słuchem mają tych kłopotów znacznie więcej i są one bardziej dotkliwe, często niełatwe do przezwyciężenia. Wartość badań zaprezentowanych w monografii wynika z tego, że dostarczają wiarygodnych argumentów uzasadniających potrzebę zorganizowanego wsparcia dla studiującej młodzieży dotkniętej uszkodzeniami słuchu, a także – pośrednio – potrzebę opieki psychologicznej nad rodzinami wychowującymi dzieci z uszkodzeniami słuchu i nad samymi osobami z tym ograniczeniem zmysłowym zwłaszcza w okresie adolescencji.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Łódź 2016 Diana Müller-Siekierska – Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu Pracownia Pedagogiki Specjalnej, 91-408 Łódź, ul. Pomorska 46/48 RADA REDAKCYJNA SERII AKTYWNI (NIE)PEŁNOSPRAWNI Elżbieta Zakrzewska-Manterys, Antonina Ostrowska Jakub Niedbalski, Monika Borowczyk RECENZENT Dorota Podgórska-Jachnik REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska OPRACOWANIE REDAKCYJNE Bogusława Kwiatkowska SKŁAD I ŁAMANIE Munda – Maciej Torz KOREKTA TECHNICZNA Leonora Gralka PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/luslouro © Copyright by Diana Müller-Siekierska, Łódź 2019 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2019 Publikacja powstała na podstawie pracy doktorskiej wyróżnionej w IX edycji ogólnopolskiego konkursu „Otwarte Drzwi” organizowanego przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na najlepszą pracę magisterską lub doktorską, której tematem badawczym jest zjawisko niepełnosprawności w wymiarze zdrowotnym, zawodowym lub społecznym Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.08899.18.0.M Ark. wyd. 9,2; ark. druk. 14,625 ISBN 978-83-8142-573-5 e-ISBN 978-83-8142-574-2 Spis treści Podziękowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział I Uszkodzenie słuchu jako zjawisko wieloaspektowe . . . . . 1. Uszkodzenie słuchu jako niepełnosprawność . . . . . . . . . 1.1. Wybrane definicje i klasyfikacje uszkodzeń słuchu 1.2. Medyczne aspekty uszkodzenia słuchu . . . . . . . . . . 1.3. Psychologiczne aspekty uszkodzenia słuchu . . . . . . 1.4. Społeczne aspekty uszkodzenia słuchu . . . . . . . . . . . 2. Komunikowanie się osób z niepełnosprawnością słuchu z otoczeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II Relacje interpersonalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Koncepcja przywiązania jako pierwowzór relacji spo- łecznych w okresie dorosłości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Koncepcja Mary Ainsworth . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Typologia stylów przywiązaniowych osób doro- słych Cindy Hazan i Philipa Shavera . . . . . . . . . . . . . 1.3. Typologia stylów przywiązania Kim Bartholomew 2. Samotność jako podstawa istnienia relacji interperso- nalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 11 17 17 17 27 33 42 52 67 68 69 71 75 77 6 Spis treści 3. Rodzaje relacji interpersonalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Czynniki decydujące o wyborze partnerów relacji inter- personalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Wybrane uwarunkowania funkcjonowania w relacjach interpersonalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Cechy osobowości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Poczucie bezpieczeństwa i prężność osobowa . . . . . 5.3. Kompetencje społeczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.4. Oczekiwania związane z  pełnieniem ról rodzin- nych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.5. Niepełnosprawność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział III Metodologiczne założenia badań własnych . . . . . . . . . . . . 1. Problem, pytania badawcze i paradygmat badawczy . . . 2. Charakterystyka wykorzystanych metod . . . . . . . . . . . . . 2.1. Inwentarz Osobowości NEO-FFI P.T. Costy i R.R. Mc- Crae . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Kwestionariusz Poczucia Bezpieczeństwa i Prężno- ści Osobowej KPB-PO Z. Uchnasta . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Kwestionariusz Kompetencji Społecznych KKS A. Matczak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Skala Oczekiwań Rodzinnych SOR D. Müller . . . . . 2.5. Skala do Badania Poczucia Samotności SBS Z. Do- łęgi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6. Kwestionariusz Stylów Przywiązaniowych KSP M. Plopy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.7. Arkusz danych demograficznych D. Müller . . . . . . . 3. Organizacja i przebieg badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Charakterystyka badanych osób . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Zastosowane procedury statystyczne . . . . . . . . . . . . . . . . 83 98 104 104 109 112 115 119 129 129 139 139 140 142 143 145 146 147 148 149 158 Spis treści 7 Rozdział IV Psychologiczna charakterystyka grup studentów z uszko- dzeniami słuchu zróżnicowanych ze względu na styl funkcjonowania w relacjach interpersonalnych . . . . . . . . 1. Wyodrębnienie grup o różnych stylach funkcjonowania w relacjach interpersonalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Charakterystyka psychologiczna wyodrębnionych grup studentów z uszkodzeniami słuchu . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Struktura osobowości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Kompetencje społeczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Oczekiwania związane z  pełnieniem ról rodzin- nych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Poczucie bezpieczeństwa i prężność osobowa . . . . . 3. Przewidywanie przynależności do grup o różnych sty- lach funkcjonowania w relacjach interpersonalnych na podstawie zmiennych niezależnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Dyskusja wyników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 161 166 166 168 170 172 174 176 Podsumowanie i wnioski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 Zakończenie i implikacje praktyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 Aneks 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 Aneks 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 Arkusz danych demograficznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 Podziękowania Pragnę wyrazić swoją wdzięczność wszystkim osobom, które przyczyniły się do powstania niniejszej publikacji. W sposób szczególny pragnę podziękować Promotor mojej rozprawy doktorskiej – Pani prof. dr hab. Stanisławie Steu- den z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II za niezliczone sugestie, rady, cenne wskazówki merytorycz- ne i zaangażowanie, ale również za troskę, wsparcie, życz- liwość i ciepło. Swoje podziękowania pragnę skierować do dwóch profesorów z  Uniwersytetu Łódzkiego: Pani prof. zw. dr hab. Ninie Ogińskiej-Bulik, promotor mojej pracy magisterskiej, za zmotywowanie do dalszej pracy naukowej oraz Panu prof. dr. hab. Wiesławowi Szymczakowi za po- święcony czas, pomoc i cenne wskazówki. Wiele zawdzięczam również studentom i  studentkom niesłyszącym i  słabosłyszącym, którzy zgodzili się wziąć udział w badaniach, gdyż za ich przyczyną powstała ta praca. W szczególności serdecznie dziękuję studentom z Uniwer- sytetu Łódzkiego oraz z Politechniki Łódzkiej, Akademii Pedagogiki Specjalnej w  Warszawie, Akademii Górni- czo-Hutniczej w  Krakowie, Uniwersytetu Przyrodniczo - -Humanistycznego w Siedlcach, Uniwersytetu Pedagogicz- nego w Krakowie, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w  Lublinie, Uniwersytetu Wrocławskiego za okazaną po- moc, zrozumienie, cierpliwość i rzetelność w wypełnianiu 10 Podziękowania kwestionariuszy. Swoje podziękowania kieruję również do studentów z Wyższej Szkoły Biznesu-NLU w Nowym Są- czu oraz z Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi. W tym miejscu chciałabym również wyrazić moją wdzięczność za okazaną pomoc dla uczniów ze Szkoły Policealnej przy Spe- cjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym nr 1 w Łodzi. Pragnę podziękować również pracownikom uczelnia- nych biur ds. osób niepełnosprawnych, tłumaczom języka migowego oraz nauczycielom akademickim za umożliwie- nie przeprowadzenia badań, pomoc, poświęcony czas i wy- rozumiałość. Dziękuję także moim najbliższym: Mamie, Mężowi i jego Mamie oraz moim Przyjaciołom za obecność, cierpli- wość, wsparcie i nieocenioną pomoc. Przedmowa Bliskie relacje interpersonalne są powszechnie uważane za kluczowy element życia. Wiąże się to z powszechnie panu- jącym przekonaniem, że każdy człowiek w naturalny sposób pragnie bliskości. Carol D. Ryff i Burton Singer (2000) upa- trują w  bliskich relacjach interpersonalnych źródło szczę- ścia, zadowolenia i satysfakcji. Nawiązywanie, kształtowanie i  utrzymywanie relacji interpersonalnych stanowią ważną umiejętność, dzięki której ludzie mają możliwość zaspoka- jania swoich potrzeb, osiągania celów i dobrostanu, realizo- wania się w sferze osobistej i zawodowej oraz wypełniania ról społecznych. Istnieje jednak pewna grupa osób, których „[…]  stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza bądź uniemożliwia wypeł- nianie ról społecznych […]” (Dz.U., nr 123, poz. 776, art. 1). Krótko mówiąc: osoby z niepełnosprawnością. Niepełnosprawność narusza najcenniejsze wartości człowieka, w  szczególności zdrowie, sprawność fizyczną, zdolność do wypełniania podstawowych zadań społecz- nych oraz może stanowić przeszkodę w realizacji własnych celów. Ten fakt w efekcie powoduje powstanie wielu sytuacji problemowych, kryzysów i  prowadzi niejednokrotnie do cierpienia (Block, 1999; Byra, 2014; Flanczewska, 2000; Ko- walik, 2007; Larkowa, 1987; Olszak-Krzyżanowska, 2005). Osoby niepełnosprawne często doświadczają trudności 12 Przedmowa w  nawiązywaniu kontaktów osobistych, a  w  szczególno- ści w  zawieraniu związków małżeńskich (Bartnikowska, 2004; Ciupińska, 2016; Kirenko, 2006). Przede wszystkim spowodowane jest to wciąż panującym przekonaniem, że osoby niepełnosprawne mniej czują, a prawo do szczęścia w życiu osobistym jest im odbierane. Szczególną i  dość specyficzną grupę osób z  niepełno- sprawnością stanowią osoby z  uszkodzonym słuchem1. Jak zauważa Olga Romanowska (2009, s. 303), gdyby ktoś zapytał głuchego, czy jest chory lub niepełnosprawny, jego odpowiedź byłaby przecząca. Głuchy nie czuje się w żaden sposób osobą niepełnosprawną, tak jak jest to w przypad- ku osób poruszających się na wózku inwalidzkim czy osób niewidzących. Ludzie ci traktują siebie jako mniejszość kulturową i językową, i to właśnie bariera językowa stano- wi dla nich największy problem w funkcjonowaniu w re- lacjach międzyludzkich. Zdaniem badaczy (Dryżałowska, 2015; Hintermair, 2011; Kramer i in., 2002; Loy i in., 2010; Parchomiuk, Byra, 2006; Umansky i in. 2011; Witczak i in., 2016) osoby z niepełnosprawnością słuchu stanowią jedną z grup niepełnosprawności, u której jakość życia jest najniż- sza. Uszkodzenie narządu słuchu ogranicza bowiem wraż- liwość człowieka na bodźce akustyczne i wpływa na jego zdolność do gromadzenia wiedzy drogą słuchową (Krako- wiak, 2006a, s. 7), nie ma jednak bezpośredniego wpływu na jego sprawność intelektualną i psychiczną. Uszkodzenie słuchu jest również przyczyną izolacji społecznej, utrudnia komunikację, nawiązywanie i  utrzymywanie relacji spo- łecznych i powoduje przeżywanie ciągłych obaw przed od- rzuceniem ze strony innych (Czajkowska-Kisil, 2012; Dry- żałowska, 2015; Kirenko, 2006; Olempska-Wysocka, 2012; 1 W niniejszej publikacji zamiennie stosowane będą terminy: „osoba (student) z niepełnosprawnością słuchu”, „osoba (student) z uszkodzo- nym słuchem”, „osoba (student) z wadą słuchu”, „niesłyszący”/„głuchy” oraz „słabosłyszący”/„niedosłyszący”. Przedmowa 13 Witczak i in., 2016). Kolejny problem pojawia się w momen- cie, gdy osoby z  uszkodzonym słuchem stają przed trud- nym wyborem: związek z osobą słyszącą lub niesłyszącą. Ten pierwszy wybór oznacza opuszczenie świata, w którym czuli się bezpiecznie, czuli się „jedną rodziną”, ten drugi – naznaczony potencjalną możliwością obciążenia dzieci wadą słuchu. Niektórzy niesłyszący świadomie wybierają partnerów również z uszkodzonym słuchem. Są przekona- ni, że dzięki temu będą lepiej zrozumiani i będą lepiej wie- dzieli, jak budować swój związek. Inspiracją do podjęcia takiej tematyki było doświadcze- nie pracy w poradnictwie psychologicznym dla studentów z niepełnosprawnością i osobiste zapoznanie się z proble- mami młodych ludzi z  niepełnosprawnościami. Studenci słabosłyszący i niesłyszący jako swój największy problem, stawiany często ponad zdrowie i znalezienie pracy, wskazu- ją funkcjonowanie w relacjach z innymi ludźmi. W opinii studentów jednym z powodów, dla jakich podejmują studia, jest „znalezienie drugiej połówki”. Pod wpływem doświad- czeń zarówno na polu psychologii praktycznej, jak i  lite- ratury przedmiotu narodziła się myśl zbadania specyfiki funkcjonowania studentów z niepełnosprawnością słuchu w  bliskich relacjach interpersonalnych oraz chęć spraw- dzenia, czy można wyodrębnić pewne style funkcjonowa- nia w bliskich relacjach, jak również chęć sprawdzenia, czy to funkcjonowanie ma związek z takimi zmiennymi, jak: kompetencje społeczne, cechy osobowości, poczucie bez- pieczeństwa i prężności osobowej oraz oczekiwania zwią- zane z pełnieniem ról rodzinnych. Potrzeba podjęcia psychologicznej refleksji nad funkcjo- nowaniem w bliskich relacjach interpersonalnych osób z nie- pełnosprawnością słuchu jest szczególnie wyraźna w ostat- nich latach w Polsce. W głównej mierze z uwagi na fakt, że na gruncie polskim brakuje konkretnych badań, a co za tym idzie szczegółowych danych w  tym zakresie, dotyczących tej grupy osób z niepełnosprawnością. Zatem zasadniczym 14 Przedmowa celem niniejszej pracy będzie próba wyodrębnienia stylów funkcjonowania w bliskich relacjach studentów z uszkodze- niami słuchu oraz uzyskanie odpowiedzi na pytanie: Czy i w jaki sposób studenci z uszkodzeniami słuchu zróżnicowani ze względu na styl funkcjonowania w relacjach będą się różnili w zakresie analizowanych zmiennych psychologicznych? Realizacja celu znajduje odzwierciedlenie w strukturze niniejszej monografii, w której dwa pierwsze rozdziały sta- nowią teoretyczne tło dla przeprowadzonych badań. Rozdział pierwszy dotyczy problematyki uszkodzeń słuchu. Zostały w  nim zaprezentowane definicje i  klasy- fikacje uszkodzeń słuchu oraz dokonano szczegółowego opisu trzech głównych wymiarów uszkodzenia słuchu: medycznego, psychologicznego oraz społecznego. Zapre- zentowano również zagadnienia związane ze sposobami porozumiewania się osób niesłyszących i  słabosłyszących z otoczeniem, wskazując na atuty i ograniczenia każdego z tych sposobów. Dla zrozumienia funkcjonowania w  relacjach inter- personalnych istotne jest zapoznanie się z podstawowymi pojęciami związanymi z  problematyką relacji interper- sonalnych, co zostało przedstawione w rozdziale drugim. W  rozdziale tym skoncentrowano się na charakterystyce koncepcji przywiązania jako pierwowzoru relacji społecz- nych w okresie dorosłości, w sposób szczególny wyodręb- niono typologię stylów przywiązaniowych osób dorosłych Cindy Hazan i Philipa Shavera, ze względu na wybór wła- śnie tej koncepcji jako teoretycznej podstawy badań. Wska- zano również na rolę samotności jako fundamentu istnienia związków z ludźmi. W dalszej kolejności rozdział zawiera wyjaśnienie podstawowych rodzajów relacji interpersonal- nych. Następnie dokonano opisu czynników decydujących o wyborze partnerów relacji interpersonalnych. Omówiono również wybrane uwarunkowania funkcjonowania w rela- cjach interpersonalnych, w tym wyjaśniono także znacze- nie niepełnosprawności. Przedmowa 15 Rozważania teoretyczne uzupełnia opis metodologicz- nych podstaw przeprowadzonych badań zawarty w  roz- dziale trzecim niniejszej monografii. Na początku zapre- zentowano problem pracy, wyjaśniono motywy wyboru właśnie tego tematu oraz przedstawiono pytania badawcze i metody zastosowane w badaniach, opis procedury badaw- czej, charakterystykę badanych osób i zastosowanych pro- cedur statystycznych. Szczegółowa analiza, interpretacja i  dyskusja uzyska- nych wyników badań 62 studentów z  uszkodzonym słu- chem została zamieszczona w  rozdziale czwartym. Roz- dział ten koncentruje się przede wszystkim na stworzeniu swoistej typologii studentów z  uszkodzonym narządem słuchu ze względu na styl funkcjonowania w relacjach in- terpersonalnych. Pracę zamykają najważniejsze wnioski, wynikające z ba- dań w odniesieniu do przedstawionych w rozdziale trzecim problemów badawczych łącznie z aplikacjami praktyczny- mi wynikającymi z uzyskanych rezultatów badań. W  dalszej kolejności zamieszczono bibliografię wy- korzystywaną w  toku pisania monografii oraz aneksy zawierające kwestionariusze zastosowanych metod ba- dawczych. Mam nadzieję, że monografia ta będzie stanowiła swo- istą platformę do interdyscyplinarnej dyskusji nad funk- cjonowaniem w  bliskich relacjach interpersonalnych nie tylko osób z uszkodzonym słuchem, ale również przedsta- wicieli innych rodzajów niepełnosprawności oraz wpłynie na zmianę nieadekwatnych przekonań, stereotypów myślo- wych oraz zapobiegnie uprzedzeniom i marginalizacji osób z  niepełnosprawnościami. Żywię zatem głęboką nadzieję, że przyczyni się również do zmiany wciąż negatywnych postaw społecznych wobec osób z uszkodzonym słuchem, i ukaże te osoby jako pełnoprawnych uczestników społe- czeństwa, jako jednostki niezależne i autonomiczne, godne szacunku, przyjaźni i miłości. Rozdział I Uszkodzenie słuchu jako zjawisko wieloaspektowe 1. USZKODZENIE SŁUCHU JAKO NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ 1.1. Wybrane definicje i klasyfikacje uszkodzeń słuchu W  miarę rozwoju studiów nad głuchotą zmieniał się za- kres znaczeniowy stosowanych pojęć. Możemy się spotkać z  terminologią dotyczącą zarówno samego uszkodzenia (defektu), jak i  osoby dotkniętej wadą słuchu. W  pierw- szej grupie znajdują się określenia, takie jak: „głuchota”, „głuchoniemota”, „inwalidztwo słuchu”, „niedosłuch”, „upośledzenie słuchu” i  stosowane zamiennie „uszko- dzenie” i „wada słuchu”. Termin „głuchota” jest wypiera- ny z  nazewnictwa naukowego ze względu na skojarzenia o negatywnym zabarwieniu. Pojawiły się pojęcia, takie jak „niesłyszący”, „niedosłyszący”, „słabosłyszący”, człowiek (osoba) „z  resztkami słuchu”, „z  wadą słuchu”, „z  uszko- dzeniem słuchu” (Bartnikowska, 2010; Hoffmann, 2001; Kosowska, 2011a; Krakowiak, 2012; Trębicka-Postrzygacz, 18 Antas, 2012; Wójcik, 2008; Zaborniak-Sobczak, 2009). Zgodnie z treścią Zarządzenia nr 29 Ministra Edukacji Na- rodowej z dnia 4 października 1993 r. w sprawie zasad or- ganizowania opieki nad uczniami niepełnosprawnymi, ich kształcenia w ogólnodostępnych i integracyjnych publicz- nych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz organizacji kształcenia specjalnego (Dz. Urz. MEN nr 9, poz. 36)1 po- winno się używać określeń „niesłyszący” i „słabosłyszący” w zamian za „głuchy” i „niedosłyszący”. Podobnie obecnie obowiązujące Rozporządzenie Ministra Edukacji Naro- dowej z dnia 26 lipca 2018 r. zmieniające rozporządzenie2 w  sprawie warunków organizowania kształcenia, wycho- wania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i  zagrożonych niedostoso- waniem społecznym (Dz.U.  z  2018  r., poz.  1485) zakłada stosowanie określeń dla dzieci i  młodzieży posiadających orzeczenie o  potrzebie kształcenia specjalnego, niepełno- sprawnych: „niesłyszących” i „słabosłyszących”. Określenie „głuchoniemy” jest również błędne, ponie- waż brak słuchu nie jest jedynym czynnikiem warunkują- cym niemotę człowieka (Bartnikowska, 2010). Określenie to jest terminem historycznie najstarszym, dotyczyło wszyst- kich osób dotkniętych uszkodzeniem słuchu (Trębicka-Po- strzygacz, Antas, 2012). Zmiany w terminologii dotyczącej uszkodzeń słuchu są odpowiedzią na przemiany, jakie za- chodzą w stosunku do ludzi z wadą słuchu, dostrzegania ich 1 Zarządzenie to utraciło moc z dniem 22 października 2002 r. na podstawie art.  30 ustawy z  dnia 23 sierpnia 2001  r. o  zmianie ustawy o  systemie oświaty, ustawy – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U., nr 111, poz.1194 oraz z 2002 r., nr 41, poz. 362). 2 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z  dnia 9 sierpnia 2017  r. w  sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowa- nia  i  opieki dla dzieci i  młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowa- nych społecznie i  zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. z 2017 r., poz. 1578). Uszkodzenie słuchu jako zjawisko wieloaspektowe 1. Uszkodzenie słuchu jako niepełnosprawność 19 wartości i zdolności, a nie tylko ograniczeń. Jednakże osoby, które żyją w środowisku niesłyszących i na co dzień posłu- gują się językiem migowym, używają określenia „Głuchy”, i  nie ma to dla nich negatywnego zabarwienia, a  jedynie podkreśla przynależność do społeczności Głuchych i dlate- go też przymiotnik głuchy pisany jest przez osoby głuche dużą literą. Międzynarodowe Biuro Audiofonologii (BIAP) sugeruje używanie określeń wskazujących na uszkodzenie określonej funkcji, a  nie człowieka. Zatem promowane są pojęcia „osoba z uszkodzeniem słuchu” lub „osoba z wadą słuchu” (Perier, 1992). Nazwy „niesłyszący” czy „słabosły- szący” powinny być stosowane z przekonaniem, że człowiek, którego dotyczą, jest przede wszystkim osobą, a dopiero po- tem kimś z wadą słuchu (Bartnikowska, 2004). Z uwagi na różnorodność czynników wpływających na uszkodzenie słuchu oraz zróżnicowanie jego konsekwencji istnieje trudność z  przytoczeniem jednej definicji uszko- dzenia słuchu. Jak podkreśla Grażyna Dryżałowska (2015, s. 108), uszkodzenie słuchu jest tego rodzaju niepełnospraw- nością, która przenika całe życie osoby i przekształca jej roz- wój we wszystkich sferach funkcjonowania. Uszkodzenie słu- chu rozumiane jako „każde uszkodzenie narządu słuchu lub indywidualnej zdolności przetwarzania wrażeń słuchowych na sensowne informacje” może wystąpić w różnych okresach życia człowieka. A zatem „osoba z uszkodzonym słuchem to pojęcie bardzo obszerne, obejmujące zarówno osoby z lek- kim, średnim i ciężkim niedosłuchem, osoby z resztkami słu- chu oraz niesłyszące, względnie głuche” (Müller, 1997, s. 22). Jak wynika z powyższej definicji, stopień ubytku może być różnoraki. Najczęściej określany jest za pomocą audiogramu progowego i przeliczany na podstawie Klasyfikacji Między- narodowego Biura Audiofonologii (BIAP). Klasyfikacja ta uwzględnia następujące uszkodzenia słuchu: • słuch normalny lub powyżej normy – próg wrażliwo- ści niższy niż 20 dB, nie występują żadne ograniczenia w percepcji mowy; 20 • uszkodzenie słuchu lekkie (osoby słabosłyszące) – uby- tek słuchu zawarty w przedziale między 20 a 40 dB, ele- menty mowy potocznej nie są do końca poprawnie iden- tyfikowane; • umiarkowane uszkodzenie słuchu (osoby słabosłyszą- ce) – próg ubytku słuchu zawarty pomiędzy 40 a 70 dB, natomiast próg dla głosu wykracza poza sferę natężenia potocznej mowy, znaczna część dźwięków mowy po- tocznej nie jest słyszana; • znaczny ubytek słuchu (osoby niesłyszące) – próg za- warty pomiędzy 70 a 90 dB. Osoby te spostrzegają mowę jedynie o dużym natężeniu, np. głośny krzyk; • uszkodzenie słuchu w stopniu głębokim (osoby niesły- szące) – próg równy lub wyższy od 90 dB. U tych osób występuje brak umiejętności odróżniania jakichkolwiek cech dźwięków mowy w warunkach sprzyjających słu- chaniu (Bartnikowska, 2004; Dryżałowska, 2007; Kra- kowiak, 2012; Perier, 1992; Szczepankowski, 1999; Za- borniak-Sobczak, 2009). Podstawę powyższej klasyfikacji stanowi krzywa audio- metryczna tonalna, która mierzy dwie wielkości: wysokość tonu, który dana osoba jest w stanie jeszcze usłyszeć, oraz natężenie tonu, który jest w  stanie spowodować reakcję. Wysokość tonu (częstotliwość) podawana jest w  Herzach (Hz), natomiast głośność (natężenie dźwięku) w decybelach (dB) (Müller, 1997). Do wyżej opisanej klasyfikacji BIAP odwołał się Bogdan Szczepankowski (1997, s.  42), formułując własną definicję uszkodzenia słuchu wyjaśniającą, że: „osoba z uszkodzonym słuchem w stopniu lekkim, umiarkowanym, znacznym lub głębokim jest to osoba, której uszkodzenie słuchu, okre- ślone audiogramem progowym i  przeliczone według ta- beli Międzynarodowego Biura Audiofonologii, przekracza 20 dB i kwalifikuje ją do jednego ze stopni uszkodzeń”. W  przypadku gdy ubytek wrażliwości słuchowej jest większy niż 90 dB, oblicza się drugą średnią na podsta- Uszkodzenie słuchu jako zjawisko wieloaspektowe
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Style funkcjonowania młodych osób z uszkodzeniami słuchu w bliskich relacjach interpersonalnych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: