Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00275 004578 20270814 na godz. na dobę w sumie
Wiek męski: epopeja rozkładu. Motywy senilne w poezji polskiej po 1989 roku (Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło i inni poeci) - ebook/pdf
Wiek męski: epopeja rozkładu. Motywy senilne w poezji polskiej po 1989 roku (Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło i inni poeci) - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 328
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2632-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).
Starość jest jednym z odwiecznych tematów dzieł literackich, a jej deskrypcja przez badaczy literackich co najmniej od lat dziewięćdziesiątych minionego stulecia cieszy się sporym zainteresowaniem. Książka Grzegorza Olszańskiego Wiek męski: epopeja rozkładu. Motywy senilne w poezji polskiej po 1989 roku  z jednej strony wpisuje się w ten typ refleksji, z drugiej – dość radykalnie od niego odbiega. Wpisuje się, gdyż jest próbą opisu poetyckich reprezentacji starości. Próbą wyrastającą z przekonania, że starość i starzenie są czymś nieobojętnym dla kształtu literatury, ale też jednym z kluczowych doświadczeń ludzkiej egzystencji, teksty literackie zaś pozwalają to doświadczenie lepiej zrozumieć i poznać. Elementarne podobieństwo nie powinno jednak zaciemniać równie kluczowych różnic. Choć bowiem książek i studiów dotyczących interesującego motywu nie brakuje, to jednak większość z nich poświęcona jest utworom opowiadającym o tym ostatnim okresie ludzkiej egzystencji, często sygnowanym nazwiskami pisarzy będącymi już w podeszłym wieku; zupełnie, jakby niechętni zazwyczaj biograficznym zatrudnieniom literaturoznawcy w tym akurat przypadku chętnie robili wyjątek. Podjęta w tej książce próba odtworzenia okoliczności narodzin podmiotu senilnego wymagała zdecydowanie innego rozkładu akcentów. Przedmiotem wnikliwej deskrypcji bowiem stał się nie stan („jestem stary”), lecz przede wszystkim proces („starzeję się”), który do niego prowadzi. Realizacja tego planu nie byłaby możliwa, gdyby mocno nieoczywisty dobór twórców, których utwory stały się przedmiotem interpretacji. Nieoczywisty, gdyż wierszy Marcina Świetlickiego, Jacka Podsiadły, Marcina Barana, Krzysztofa Śliwki, Mariusza Grzebalskiego i Krzysztofa Jaworskiego (okazjonalnie przywoływane są jeszcze utwory Miłosza Biedrzyckiego, Grzegorza Wróblewskiego i Adama Wiedemanna), choćby ze względu na ich wiek i odległą perspektywę starości, nigdy dotąd nie czytano w takim właśnie kontekście. Nieoczywistość wyboru nie oznacza, że nie ma on uzasadnienia. Tym, co stanowiło konieczny impuls i zarazem uwiarygodniało taki wybór materiału egzemplifikacyjnego, była coraz wyrazistsza w wierszach wymienionych twórców obecność sytuacji lirycznych, obrazów, motywów czy figur, których istotą jest doświadczenie przekraczania „smugi cienia”, dojmujące wrażenie radykalnego skurczenia się przypisanego im czasu i odczucie tożsamościowej przemiany.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

G R Z E G O R Z O L S Z A Ń S K I W I E K M Ę S K I : E P O P E J A R O Z K Ł A D U GRZEGORZ OLSZAŃSKI WIEK MĘSKI: EPOPEJA ROZKŁADU Więcej o książce CENA 50 ZŁ (+ VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-632-9 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO KATOWICE 2015 WIEK MĘSKI: EPOPEJA ROZKŁADU NR 3348 GRZEGORZ OLSZAŃSKI GRZEGORZ OLSZAŃSKI WIEK MĘSKI: EPOPEJA ROZKŁADU WIEK MĘSKI: EPOPEJA ROZKŁADU Motywy senilne w poezji polskiej po 1989 roku Motywy senilne w poezji polskiej po 1989 roku (Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło i inni poeci) (Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło i inni poeci) Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2015 Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2015 Redaktor serii: Historia Literatury Polskiej Marek Piechota Recenzent Adam Poprawa życie, epopeja rozkładu ciała! już myślałbyś, że wszystko wskakuje na wspaniałe tory, a tu – w lustrze wyszczerza się drugi podbródek. ojciec twierdzi, że koło trzydziestki powinienem przestać pisać, inaczej stanę się „takim dupkiem jak Herbert”. ale jak nie tworzyć urojonych piękności, kiedy każdym nerwem czujesz flaczenie tej podstawowej. dwadzieścia pięć przesikanych, przesmarkanych i cielęcych lat jako preludium, przez kontrast podkreślające to, co dzieje się potem. a mowa dopiero o stadium rozkładu cynicznie nazwanym „wiekiem dojrzałym”! nie wyobrażam sobie, żeby ktoś był w stanie wyobrazić sobie starość, zanim tam się nie znajdzie, unieruchomiony za stołem, krzyczący „kelner! ja tego nie zamawiałem!” Miłosz Biedrzycki Nota bibliograficzna Trzy spośród tekstów składających się na niniejszą książkę były już wcześniej (w nieco innych, zazwyczaj skróconych wersjach) drukowane lub zostały złożone do druku. Poniżej podaję miejsca publikacji: U ­chodzenie. W: Góry i wędrowanie. Red. J. Pacuła. Bielsko ‑Biała 2014, s. 177—184. Tłuszcz. O jednej z figur dyskursu geriatrycznego. W: Romans z wierszem. Red. P. Śli- wiński. Poznań 2015 [w druku]. Leżenia. W: Balaghan. Mikroświaty i nanohistorie. Red. M. Jochemczyk, M. Kokoszka i B. Mytych ‑Forajter. Katowice 2015 [w druku]. Indeks osobowy A Abramowska Janina 26, 48, 66, 96, 244, 294 Adamczewska Izabella 255 Adorno Theodor 89 Améry Jean 38, 61, 66, 121—123, 130— 132, 152, 171—173, 176, 178, 183, 192—195, 203, 204, 208, 209, 226, 231, 233, 234, 244, 246, 260, 287, 289, 294 Anders Jarosław 156, 306 Arest Darek 108, 294 Ariés Phillipe 141, 203, 294 Aschoff [Karl Albert] Ludwig 34 Ashbery John 180 Asnyk Adam 36 Attridge Derek 309 Augustyn św. 208, 294 B Babiński Andrzej 283 Bachelard Gaston 86, 97, 118, 138, 146, 147, 294 Bachórz Józef 194, 304 Bakalarz Dariusz 247, 305 Balcerzan Edward 24, 310 Bańko Mirosław 242, 299 Baran Bogdan 38, 66, 125, 130, 152, 171, 183, 208, 226, 236, 244, 253, 294, 298 Baran Marcin 12, 17, 18, 26, 29, 31, 39, 41, 43, 47, 49, 50, 52, 56, 60, 136, 142, 146, 149, 150, 153, 154, 162, 172, 174—179, 210, 212, 214—217, 219, 225, 226, 229, 230, 235—237, 245— 247, 253, 273, 274, 283, 289—291, 293, 303, 324 Barańczak Stanisław 13, 75, 81, 244 Barthes Roland 24, 88, 173, 249, 250, 254, 260, 294 Bataille Georges 309 Baudelaire Charles 89, 173, 294 Baudrillard Jean 62, 294 Bauman Zygmunt 66, 67, 144, 282, Bąkowska Eligia 141, 203, 294 Beauvoir Simone de 33, 121, 178, 179, 186, 187, 196, 197, 199, 201—203, 208, 216—221, 224, 229, 267, 281, 294 Bednarek Magdalena 113—115, 294 Bellini Giovanni 172 Belting Hans 254, 294 Benjamin Walter 89, 236, 247, 252, 294 294 294 Berryman John 291 Bérulle Pierre 141 Beszterda Maria Magdalena 192, Białostocki Jan 174, 175, 214, 237, 294 Białoszewski Miron 13, 23, 30, 78, 125—127, 201, 295, 298 Biedrzycki Mariusz 7 Biedrzycki Miłosz 5, 12, 18, 23, 26, 31, 41, 43, 46, 56, 132, 155, 293, 309, 324 Bielak Tomasz 75, 306 Bielik‑Robson Agata 309 Bieńczyk Marek 88, 106, 156, 171, 173, 262, 294, 295, 301 Bieńkowski Zbigniew 9 Bissolo Francesco 172 Bittner Dariusz 44 ~ 313 ~ Blake William 276, 305 Blaut Sławomir 169, 192, 298 Błoński Jan 35, 130, 152, 182, 183, 184, 295, 298, 304 Bocheński Tomasz 213, 295 Bois Jean‑Pierre 33, 54, 57, 190, 223, 295 Bolecki Włodzimierz 63, 309, 310 Bomba Jacek 263, 295 Bordo Susan 55 Borgnine Ernest 291 Borkowska Ewa 23, 306 Borkowska Grażyna 8, 295 Borowczyk Jerzy 45, 92, 114, 188, 295, 296, 307 295 Borowiec Jarosław 104, 116, 117, 234, Borowski Andrzej 45, 296 Borowski Tadeusz 78, 80, 295 Brach‑Czaina Jolanta 51, 155, 156, 176, 295 302, 308 Braidotti Rosi 201, 295 Bratkowski Piotr 48, 49, 188, 295, Brée Germanie 182, 295 Bréhant Jean 117, 295 Brodski Jozef 98, 295 Brodzka‑Wald Alina 10, 26, 48, 244, 255, 301, 305, 307, 308, Brontë Emily 159 Brückner Aleksander 197, 295 Bryl Mariusz 254, 294 Brzostowski Tadeusz 135, 145, 299 Brzozowska‑Brywczyńska Maja 197, 296 Büchner Georg 159 Buczkowski Adam 309 Buczyńska‑Garewicz Hanna 82— 84, 184, 209, 210, 232, 233, 295 Bugajska Beata 202, 217, 309 Burns Robert 159 Burska Lidia 41—44, 295 Burszta Wojciech 209, 295 Burzyńska Anna 309 Byron George 159 C Cataluccio Francesco 47, 49, 50, 295 Ceronetti Guido 207, 295 Certeau Michel 99, 116, 117, 121, 295 Charbonnier Georges 67, 296 Chase Malcolm 263, 295 Chatterton Thomas 159 Chirpaz François 309 Chudak Henryk 146, 294 Chudzickia‑Czupała Agata 228, 296 Chwin Stefan 26 Cichowicz Stanisław 177, 184, 231, 239, 294 Cichy Michał 28, 29, 306 Cieślak Tomasz 26, 82, 85, 153, 296, 302—304, 308 Cioran Emil 178, 296 Cohen Jeffrey Jerome 197, 296 Collins Jeff 199, 296 Curtis Jean Louis 121, 203 Curtius Ernst Robert 45, 296 Czaja Dariusz 50—52, 296 Czapliński Przemysław 58, 82, 242, 261—263, 266, 268, 271, 273, 281, 284, 296, 299, 309 Czechowicz Józef 61, 304 Czermińska Małgorzata 24, 30, 296 Czerniawska Olga 129, 296 Czudec Joanna 251, 306 Czyżak Agnieszka 13, 21, 25, 26, 30, 54, 122, 123, 157, 182, 202, 281, 296 Czyżewski Adam 80, 296 Ć Ćwieluch Juliusz 42, 43, 111, 305 D Dalasiński Tomasz 27, 28, 85, 189, Datner‑Śpiewak Helena 309 Dąbrowski Mieczysław 202, 296, 297 Dehnel Piotr 88, 298 Dembińska‑Pawelec Joanna 98, 106, 296 296 ~ 314 ~ Derra Aleksandra 201, 295 Derrida Jacques 199, 296 Descartes René 54 Dłuski Stanisław 74, 297 Douglas Mary 194, 297 Draaisma Douwe 217, 249, 262, 264— 267, 297 Dubisz Stanisław 245, 307 Dunin‑Wąsowicz Paweł 85, 110, 309 Dybel Paweł 196, 297 Dyczewski Leon 37, 297 Dziadek Adam 23, 50, 65, 88, 89, 139, 155, 194, 201, 297, 303, 305, 306 Dzięgielewska Małgorzata 129, 304 Dziuban Agata 50—52, 61, 297 Dziuban Zuzanna 89, 297 Dżurak Ewa 194, 297 E Edwards Steve 250, 297 Eliade Mircea 84, 86, 297 Eliot Thomas Sterns 19, 164, 209, Eriksen Thomas Hylland 217, 297 Eustachiewicz Lesław 160, 305 F Falski Maciej 145, 248, 300 Fazan Jarosław 9, 10, 297 Feldberg Karolina 127, 297 Fellini Federico 47 Ferenc Molnár 187 Fiedler Leslie 24, 297 Filipczak Dorota 95, 297 Filipowicz Anna 144, 297 Flis‑Czerniak Elżbieta 23, 297, 302 Foks Dariusz 179, 210 Fołta Martyna 197, 307 Fostowicz Michał 276, 277 Foucault Michael 24, 27, 36, 297 Fourier Jean Baptiste 24, 294 Franaszek Andrzej 10, 15, 79, 129, 130, 135, 285, 298 Freud Zygmunt 14, 36, 141, 169, 257, 271, 297, 298 Fromm Erich 111 G Gadamer Hans‑Georg 25, 88, 256, Gadomska Barbara 86, 303 Garewicz Jan 142, 164, 218, 228, 246, 280, 298 305 Gazda Grzegorz 305 Giddens Antony 309 Gide Andre 29 Gietka Edyta 129, 298 Gleick James 53, 298 Glensk Urszula 26, 298 Gleń Adrian 21, 23, 192, 217, 225, 297 Głowiński Michał 22, 66, 191, 193, Godzimirski Jakub 177, 184, 231, Goerke Natasza 8, 298 Goethe Johann Wolfgang 13, 22, 54, 294, 298 239, 294 299 Goffman Erving 309 Gogol Michaił 190 Gombrowicz Witold 29, 50, 130, 152, 213, 295, 298 Gomóła Anna 32, 58, 298, 304, 306 Gosk Hanna 10, 308 Góra Konrad 39 Gralewicz‑Wolny Iwona 17 Grien Buldung 172 Grochowska Magdalena 61, 298 Grupiński Rafał 309 Grzebalski Mariusz 12, 17, 26, 29, 31, 39, 45, 69, 71, 75, 127, 155, 195—197, 210, 214, 218, 232—234, 248—254, 256—261, 264—273, 275, 289, 293, 299, 302 Gutorow Jacek 44, 78, 112, 151, 152, 298 Guze Joanna 173, 294 H Hademann Oskar 309 Hajn Dariusz 279 Hamerski Wojciech 188, 296 ~ 315 ~ Hartwig Julia 22, 243, 275, 298 Heidegger Martin 86, 89, 125, 141, 209, 232, 233, 253, 298 Herbert Zbigniew 5, 13, 19, 23, 25, 41, 49, 132, 167, 275, 298, 307 Hessel Franz 89 Hetman Grzegorz 43—45, 128, 298 Hilsbecher Walter 169, 191, 192, 298 Hobot‑Marciniak Joanna 13, 22, 54, 299 Hofer Johannes 262 Holden William 291 Hołówka Jacek 31, 47, 300, 302 Hörisch Jochen 11, 246, 247, 299 Howard Ebenezer 80 Huber Steffen 11, 246, 247, 299 Huizinga Johan 135, 145, 299 I Iser Wolfgang 58, 75, 299 Iwaszkiewicz Jarosław 13, 19, 25, 36, 54, 56, 57, 62, 75, 139, 140, 165, 237, 299, 304 J Jakubowska Emilia 114, 299 Jakubowska Honorata 33, 51, 55, 114, 129, 229, 303, 304 Jameson Frederic 209, 299 Janicka Anna 23, 306 Janion Maria 141, 265, 299 Jankélévitch Vladimir 177, 184, 231, 236, 239, 281, 299 Jannoud Claude 152 Jarmusch Jim 108, 109, 294, 306 Jarniewicz Jerzy 222 Jarosz Robert 280, 308 Jarzębski Jerzy 152, 227, 298, 299 Jarzyna Anita 137, 299 Jaworski Edward 58, 304 Jaworski Krzysztof 12, 26, 27, 31, 35, 45, 48, 53, 56, 157, 158, 179, 186, 195, 198, 199, 207, 208, 210, 212, 213, 215, 216, 227, 293, 310 Jaworski Marcin 102, 113, 116, 299 Jay Martin 16, 299 Jeffers Robinson 134, 135, 299 Jochemczyk Mariusz 78, 299, 312 Johnson Mark 142, 246, 247, 301 Jokiel Irena 21, 192, 225, 297, 301 Joplin Janis 42 Jouhandeau Marcel 217 Joyce James 65 Jung Carl Gustav 47 Jurewicz Oktawiusz 88, 305 Jusewicz‑Kalter Ewa 262, 297 Juskowiak Piotr 80, 299 K Kaczyński Marcin 230, 277 Kadłubek Zbigniew 92, 300 Kafka Franz 136 Kalaga Wojciech 23, 306 Kalicińska Małgorzata 7 Kałuża Anna 150, 153, 210, 213, 259, Kamakawiwo‛ole Israel 275 Kania Ireneusz 84, 152, 178, 296 Kaniewska Barbara 122, 296 Kasperski Edward 58, 209, 211, 299, 299 300 Kasprzysiak Stanisław 50, 295 Kazberuk Anna 263, 295 Keats John 159 Kennedy John 38 Kerouc Jack 68 Kępiński Antoni 187, 300 Kiec Izolda 309 Kirkwood Tom 202, 300 Kisiel Marian 310 Kita‑Huber Jadwiga 11, 246, 247, 299 Kledzik Emilia 80, 114, 137, 193, 227, 228, 241, 295, 299, 300, 304 Klein Richard 147 Kleist Henryk 159 Klejnocki Jarosław 9, 12, 26, 27, 300 Klera Wiktoria 108, 300 Kłobukowski Michał 98, 295 Kłosiński Krzysztof 310 ~ 316 ~ Kłosiński Michał 197, 300 Kmiecik Michalina 82, 88, 300 Knapek Olga 197, 300 Koch Kenneth 108 Kocjan Krzysztof 248, 307 Kocowska Barbara 257, 298 Koehler Krzysztof 17, 35, 300 Köhler Wolfgang 168 Kokoszka Magdalena 312 Kolbuszewski Jacek 117, 300 Kołyszko Anna 98, 295 Konopnicka Maria 27, 53, 179, 213 Kopaliński Władysław 88, 300 Kopyt Szczepan 39 Kornhauser Julian 8, 9, 49, 101, 108, Koronkiewicz Marta 278, 300 Kortko Dariusz 80, 300 Kosowska Ewa 58, 304 Kostkiewiczowa Teresa 255, 304 Kott Jan 122, 300 Koturbasz Barbara 65, 300 Kowalcze‑Pawlik Anna 58, 299 Kowalczykowa Alina 194, 304 Kowaleczko‑Szumowska Monika    202, 300 300 Kuźma Erazm 24, 301 Kwapisz‑Williams Katarzyna 309 L Lacan Jacques 88, 169, 199, 297 Lacoue‑Labarthe Philippe 15, 301 Lakoff George 142, 246, 247, 301 Léautaud Paul 179 Legeżyńska Anna 13, 16, 17, 26, 31, 41, 58, 71, 82—84, 86, 98, 103, 112, 216, 237, 241—244, 254, 256, 257, 267, 274, 275, 281, 283, 285, 286, 299, 301, 310 Lejeune Philipp 171 Lem Stanisław 44 Leońska Lidia 37, 304 Leśniewski Norbert 282, 294 Leyk Anna 157, 307 Linda Bogusław 11 Linkman Audrey 254, 301 Lipska Ewa 237, 244 Lipska Maria 61 Lis Renata 24, 294 Lorek Marta 309 Lowry Malcolm 75, 80, 149, 297 Loyola Ignacy św. 24, 294 Lubelska Magdalena 24, 296 Lyotard Jean‑François 89, 92, 301 Ł Ładoń Monika 311 Ławrynowicz Zygmunt 135, 299 Ławski Jarosław 23, 306 Łebkowska Anna 24, 54, 58, 296, 301 Łukasiewicz Jacek 126, 301, 310 Łukasiewicz Małgorzata 256, 280, 298 Łykawa Krzysztof 33, 301 Łysak Alina 36, 307 M Machand Manuel 148 Machej Zbigniew 83, 151 Maciejowski Marcin 107 Kowalewski Włodzimierz 50, 300 Kozicka Dorota 8, 243, 300 Koziołek Krystyna 176, 300 Koziołek Ryszard 197, 300 Krasiński Zygmunt 143, 144, 164, 300 Kristeva Julia 145, 248, 300 Królak Sławomir 62, 294 Kruk Stefan 23, 297 Krzemieniowa Krystyna 255 Krzeszowski Tomasz 142, 247, 301 Krzyżowski Janusz 34, 300 Kubisiowa Katarzyna 7, 303 Kubler George 31, 34, 300 Kuczok Wojciech 26 Kujawińska‑Courtney Krystyna 309 Kulmowa Joanna 61 Kunce Aleksandra 92, 97, 300 Kundera Milan 262, 301 Kunz Tomasz 76, 102, 227, 301 ~ 317 ~ Magala Sławomir 251, 254, 306 Majeran Tomasz 28, 68, 76, 298, 301 Makowski Mirosław 280, 308 Makuszyński Kornel 48 Maliszewski Karol 27, 67, 74, 77, 83, 90—92, 101, 102, 113, 160—162, 189, 207, 301, 310 Man Paul de 29 Mann Thomas 152, 209 Mańkowski Jerzy 256, 302 Márai Sandor 201, 301 Marcela Mikołaj 197, 198, 200, 300 Marcinkiewicz Paweł 55, 97, 231, 290, 301 Marczewska Katarzyna 19, 33, 190, 196, 223, 295, 302 Margański Janusz 15, 199, 301, 309 Markiewicz Henryk 24, 297, 311 Markowski Michał Paweł 14—16, 24, 27, 58, 156, 260, 287, 294, 297, 302, 308, 310 Markowski Mirosław 280, 302 Mason Tony 188, 302 Matuszewski Krzysztof 36, 297 Mauriac François 217 Mayblin Bill 199, 296 Mazan Bogdan 45, 302 Mead Margaret 47, 302 Melchior‑Bonnet Sabine 167, 168, 171, 302 Memling Hans 172 Michalska Anna 37 Michalski Krzysztof 256, 298, 310 Michałowski Piotr 189, 257, 302 Mickiewicz Adam 84, 164, 199, 302 Mielczarek Andrzej 202, 302 Mielhorski Robert 28, 302 Międzyrzecki Artur 61, 304 Migasiński Jacek 309 Miłosz Czesław 13, 14—16, 23, 25, 31, 41, 54, 61, 148, 212, 237, 243, 302, 307 Minois Georges 18, 19, 33, 40, 46, 53, 54, 57, 196, 202, 302 Minturno Antonio Sebastiano 256, 302 Molnár Ferenc 187 Montaigne Michel de 33, 141, 190, 223, 295, 302 Morawińska Agnieszka 66, 307 Morrison Jim 42 Mościcki Paweł 247, 294, 309 Musiał Grzegorz 8, 302 Mytych‑Forajter Beata 312 N Nalewajk Żaneta 209, 299 Nasiłowska Anna 57, 302 Nawarecki Aleksander 20, 23, 56, 65, 139, 151, 155, 194, 201, 302—306 Nawrocka Ewa 310 Nietzsche Friedrich 36, 68, 131, 152, 196, 297, 303 Niewiara Aleksandra 40, 303 Niezabitowski Marek 37, 129, 303 Norberg‑Schulz Christian 86, 303 Norwid Cyprian Kamil 151, 221 Novalis 151 Nowacki Dariusz 128, 298 Nycz Marek 80, 300 Nycz Ryszard 14, 15, 24, 27, 30, 54, 58, 156, 301—303, 308, 310 O Oakeshott Michael 16 Ochab Maryna 97, 138, 207, 294, O’Hara Frank 42 Okopień‑Sławińska Aleksandra 66, 295 294 305, 306 Olejniczak Józef 19, 20, 155, 229, 303, Olsen Bjørnar 252, 303 Olszański Grzegorz 38, 114, 303, 311 Olszewski Michał 75, 270, 303 Opacka‑Walasek Danuta 211, 303 Opacki Ireneusz 252, 303 Orłowski Hubert 252, 294 Orska Joanna 13, 26, 27, 29, 30, 67, 85, 268, 303, 310 ~ 318 ~ Osiecka Agnieszka 221 Ostaszewski Robert 241, 303 Ostrowski Witold 309 P Pacuła Jarosław 312 Panas Paweł 106, 118, 119, 137, 200, Pascal Błażej 110, 304 Pasolini Pier 188 Pawelec Dariusz 136, 151, 255, 256, 303 304, 311 Peckinpah Sam 291 Pietrych Krystyna 26, 82, 153, 296, 302—304, 308 Piłsudski Józef 151 Piotrowiak Miłosz 19, 304 Pióro Tadeusz 44 Piwińska Marta 194, 304 Platon 54, 258 Plezia Marian 198, 305 Podemski Krzysztof 66, 304 Podsiadło Jacek 1, 3, 7, 9, 11, 12, 18, 26—29, 31, 35, 39, 41, 43—45, 48, 49, 53, 55, 56, 59, 67, 68, 71—73, 75—79, 81—83, 85, 87, 90—95, 97—101, 120, 121, 127, 128, 131, 134, 146, 148—150, 155, 158, 160—164, 174, 177, 180, 187— 190, 196, 197, 202, 205, 210, 212, 214— 216, 222, 227—232, 244, 256, 258, 273—277, 283—290, 293, 296, 298, 301, 302, 304, 306, 307, 310, 323, 324 Pokorny Julius 15 Polkowski Jan 83, 110, 151, 152, 304 Pop Iggy 108 Popiołek Katarzyna 228, 296, 304 Poprawa Adam 126, 304 Pospiszyl Kazimierz 257, 298 Preisner Zbigniew 127 Prejs Bogdan 49 Proust Marcel 121, 170, 182—184, 186—188, 198, 204, 207, 209, 260, 295, 304 Próchniak Paweł 139, 242, 276 Próchniak Piotr 228, 304 Przybylski Ryszard 19, 31, 32, 54, 55, 97, 116, 117, 121, 139, 231, 304 Przybyszewski Stanisław 196, 297 Przymuszała Barbara 310 Pucek Robert 249, 297 Puchalska Mirosława 255, 305 Pułka Tomasz 39 Pysz Robert 75, 306 Q Queneau Raymond 66, 67, 296 R Raciniewska Alicja 33, 129, 299, 303, 304 Ratajczak Wiesław 44, 92, 307 Rawecka Jadwiga 80 Rawecki Marek 80 Reeve Henryk 143, 144, 164, Rejniak‑Majewska Agnieszka 16, 299 Rembowska‑Płuciennik Magdalena 58, 304 Restak Richard 35, 304 Reszke Robert 14, 141, 298 Rilke Rainer Maria 256, 280 Rimbaud Artur 61, 304 Robert Maciej 250, 302 Rogowski Łukasz 33, 129, 299, 303, 304 304 Rogoziński Julian 149, 182, 207, 294, Rolland Romain 110 Romanowski Łukasz 309 Roszak Joanna 80, 114, 137, 193, 227, 228, 241, 295, 299, 300, 304, 305, 308 Rougemont Denis 160, 305 Różewicz Tadeusz 13, 21—23, 25, 41, 49, 54, 78, 103, 126, 237, 275, 298, 305, 307 Ruta Karolina 40, 155, 305 Rutkowski Maciej 258, 299 Ryan Robert 291 Rybak Magdalena 259, 305 Rybczyński Witold 86 ~ 319 ~ Rybicki Robert 278, 298 Rygielska Małgorzata 32, 298, 306 Rymkiewicz Jarosław Marek 13, 23, 199, 307 S Sade Donatien‑Alphonse‑François 24, Saramonowicz Małgorzata 181, 182, Sarnowska‑Temeriusz Elżbieta 256, 294 305 302 Schelling Friedrich Wilhelm 255 Schilder Paul 168 Schlegel August Wilhelm 193 Schopenhauer Artur 11, 142, 164, 218, 228, 229, 246, 305 Sedláček Tomaš 246, 247, 305 Seeger Pete 9 Semczuk Małgorzata 255, 305 Sendecki Marcin 17, 26, 29, 49, 157, 158, 303, 305 Shallcross Bożena 252, 303 Shapiro David 108 Shaw Christopher 263, 295 Shelley Percy Bysshe 159 Shusterman Richard 54, 178 Sierocka Beata 88, 298 Sikorski Janusz 252, 294 Simmel George 89 Skeat Walter 15 Skrendo Andrzej 22, 25, 193, 239, 305 Skwarczyńska Stefania 145, 305 Sloterdijk Peter 9 Sławek Tadeusz 65, 123, 139, 141, 155, 193, 194, 201, 203, 217, 222, 223, 225, 226, 305 Sławiński Janusz 27, 125, 126, 305 Smarzowski Wojciech 7 Smulski Jerzy 28, 306 Sobolewska Anna 255, 305 Sobolewski Tadeusz 108, 109, 306 Soćko Joanna 197, 300, 301, 304 Sokół Grzegorz 217, 297 Sontag Susan 156, 251, 254, 255, 306 Sosnowski Jerzy 8, 12, 27, 91, 300, 306 305 Sośnicki Dariusz 17, 29, 91, 97, 113, 128, 256, 306 Spinoza Baruch 167 Spólna Anna 75, 230, 306 Spólny Jacek 147, 300 Staff Leopold 13, 21, 22, 68, 298, 303, Stala Marian 8, 26, 35, 75, 78, 83, 85, 151, 306, 310 Stamirowska Krystyna 24, 297 Starobinski Jean 262 Stępień Tomasz 176, 300, 305, 310 Stiegler Bernd 251, 253, 306 Strosberg Hans 80 Strzyżewski Mirosław 8, 306 Styszyńska Zofia 33, 178, 186, 208, 229, 267, 294 Sudolska Urszula 117, 295 Sudolski Zbigniew 144, 164, 300 Sumacz‑Dobrowolska Barbara 144, 306 Susułowska Maria 37, 187, 306 Szacki Jerzy 309 Szalewska Katarzyna 211, 306 Szarota Zofia 32, 34, 54, 306 Szary‑Matywiecka Ewa 255, 305 Szatur‑Jaworska Barbara 34, 35, 306 Szewczyk Łukasz 68, 307 Szladowski Marek 20, 21, 192, 217, 225, 297, 301, 305, 307 Sztukiecka Grażyna 23, 307 Szymański Michał 7, 128, 129, 307 Szymborska Wisława 7, 13, 49, 275 Szymutko Stefan 16, 65, 136, 252, 253, 307 Ś Śliwiński Piotr 10, 27, 43, 48, 68, 74, 76, 81, 82, 84, 96, 97, 101, 107, 109, 111, 119, 126, 137, 143, 157, 192, 200, 227, 240, 241, 243, 259, 294—297, 299—304, 307, 312 ~ 320 ~ Śliwka Krzysztof 7, 12, 17, 26, 31, 67, 69, 70, 72, 73, 75—77, 155, 222—225, 274—281, 293, 298, 308, 324 Śnieżko Dariusz 309 Śpiewak Paweł 309 Świeściak Alina 126, 128, 239, 240, 307, 310 Świetlicki Marcin 1, 3, 7, 10—12, 17, 18, 26—29, 31, 35, 37, 39—46, 48, 49, 56, 59, 60, 63, 67—73, 75, 76, 79—87, 90, 101—120, 123, 125—140, 146— 149, 151, 152, 154, 155, 157, 175—177, 191—200, 205, 210, 211, 218, 220— 234, 236, 237, 239—245, 253, 260, 273, 274, 282, 286—309, 321, 323, 324 T Tarnowski Karol 182, 295 Tatarkiewicz Anna 146, 294 Tekieli Robert 83, 151 Telicki Marcin 58, 299 Thiel‑Jańczuk Katarzyna 99, 295 Thomas Luis Vincent 248, 307 Timoszyk‑Tomczak Celina 217, 307 Tischner Józef 127 Tkaczyszyn‑Dycki Eugeniusz 28, Słowinia 255, 153, 302 Trznadel Jacek 249, 294 Tuan Yi‑Fu 66, 82, 96, 97, 307 Turlejska Elżbieta 35, 304 Turnau Grzegorz 127 Turner Victor 15, 307 Tynecka‑Makowska 305 U Umińska Bożena 199, 296 Uniłowski Krzysztof 128, 298 Urbanowski Maciej 160, 307 V Valéry Paul 179 Vigarello Georges 157—159, 307 W Waits Tom 108 Walas Teresa 54, 301, 310 Wallis Mieczysław 23, 31, 56, 168, 170, 172, 307, 308 Wallon Henri 168 Warkocki Błażej 102, 113, 115, 116, 308 Wąsążnik Michał 280, 308 Wasilewska Anna 67, 296 Wasilewska Wanda 151 Wencel Wojciech 48, 308 Werner Andrzej 10, 308 Wesołowska Elżbieta 23, 306 Węgrzyniak Anna 176, 300 Whitman Walt 69, 108 Wieczorkiewicz Anna 50, 65, 67, 74, 198, 201, 308 Wieczorkowska‑Tobis Katarzyna 37, 308 308 Wiedemann Adam 12, 26, 31, 142— 145, 193, 293, 310, 311 Wilczyk Wojciech 35 Wilkoszewska Krystyna 89, 297 Winehouse Anne 42 Winiecka Elżbieta 112, 114, 116, 241, Witkowski Michał 156, 157, 308 Witkowski Przemysław 39, 308 Włodarczyk Rafał 36, 308 Wodecka Dorota 11, 301 Wojaczek Rafał 153 Wojciechowski Konrad 280, 308 Wojda Dorota 198, 308 Wojdecki Janusz 161 Wolf Naomi 198 Wolska Dorota 311 Wołek Tomasz 188, 308 Woolf Virginia 209 Woźniak‑Łabieniec Marzena 45, 308 Woźniak Zbigniew 37, 304, 308 Wójcik Tomasz 10, 13, 14, 16, 19, 21, 25, 56, 105, 111, 171, 172, 202, 264, 266, 296, 297, 308, 323 ~ 321 ~ Wróblewski Grzegorz 12, 26, 31, 43, 44, 128, 159, 210—213, 218—220, 222, 293, 298, 311, 324 Wysłołuch Seweryna 122, 296 Z Zabielski Łukasz 23, 306 Zadura Bohdan 44, 210, 299, 308 Zagajewski Adam 40 Zając Stanisław 20, 155, 229, 303, 305, 306 Zaleski Marek 75, 78, 79, 243, 249, 250, 254, 262—265, 267, 268, 270, 271, 308, Zarębianka Zofia 119, 308 Zawada Andrzej 25, 308 Zawada Filip 7, 308 Zawadzki Andrzej 24, 308 Zdanowicz‑Cyganiak Katarzyna 82, 308 Zeidler‑Janiszewska Anna 156, 302 Zierkiewicz Edyta 36, 307, 308 Ziębiński Robert 222, 240, 303 Ziomek Jerzy 310 Zrałek Maria 129, 304 Zwierżdżyński Marcin 250, 297 Zwinger Theodor 262 Zych Adam 34, 36, 37, 202, 302, 306 Ż Žižek Slavoj 199, 309 Grzegorz Olszański The Age of Manhood: The Epic of Decay Motifs of Senility in Polish Poetry After 1989 (Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło, and Others) Summary For millennia, the old age has constituted one of the primary topics in literature, and there are several works written by the literary scholars after 1989 and devoted to that theme which are still widely read and highly regarded by the public. Numer- ous conferences and collective volumes on the issue of the old age (such as Reaching Maturity. The Old Age in Polish and Foreign Literature, The Existential Experience of Old Age, or Return to the Old Age…) as well as several published monographs (such as The Gesture of Goodbye by Anna Legeżyńska, Later Works of Great Poets by Tomasz Wójcik, In Our Old Age by Agnieszka Czyżak) testify to the ever‑increasing popularity of that topic in literary studies. The Age of Manhood: The Epic of Decay. Motifs of Senility in Polish Poetry After 1989 (Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło, and Others) by Grzegorz Olszański on the one hand offers a similar type of reflection, but at the same time it constitutes a radical depar- ture from a particular approach to the topic of old age. Its similarity lies in the topic of the study, which also concerns an attempt at the analysis of literary representations of the old age — an attempt born of the conviction that the old age and the process of aging influence the development of literature (since they influence the choice of topic, the construction of the subject, as well as genological and language choices, etc.), and that they constitute some of the key experiences in the human existence, while works of literature facilitate a better understanding of those issues. It is particularly im- portant due to the fact that the majority of the theoretical studies on the old age in literature are devoted to the nature of the relationship between the real world and the world of fiction, and thus convey (in more or less straightforward terms) the opinion that the reality of the work of fiction can express something which reaches beyond the imaginary world inhabited by the characters — an aspect which seems of crucial importance, given the cultural and anthropologic character of Olszański’s book. This fundamental similarity should not, however, invalidate the equally funda- mental differences. Even though there are numerous books and studies on the theme of the old age in Polish literary studies, the vast majority of those analyses are devot- ed to literary works which not only reflect on that last stage of the human existence, but also are written by elderly authors; it seems, therefore, as if the literary scholars, who usually tend to avoid the biographical bias in their interpretation, have consist- ently allowed for an exception in this particular case. This particular book, however, ~ 323 ~ whose aim is to reconstruct the circumstances in which the senile subject has been born, required a significant shift in accents. As a result, the analysis shifted from the emphasis on the state (“I am old”) to the emphasis on the process (“I am getting old”). It would be impossible to achieve that objective without the unorthodox selection of poets whose works have been subject to interpretation, even more so, considering that the poetry of Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło, Marcin Baran, Krzysztof Śliwka, Mariusz Grzebalski, and Krzysztof Jaworski (as well as several poems by Miłosz Bie- drzycki, Grzegorz Wróblewski, and Adam Wiedemann) has never before been read in this particular context, given the age of the authors and the still distant prospect of aging. The abovementioned poets belong neither to one generation (a highly con- troversial category in itself when applied to writers who debuted after 1989), nor to a particular group (such as a group of writers connected with a particular periodi- cal, book series, place, etc.). Despite the explicit ties of friendship and easily noticed similarities (coming from a more or less similar literary tradition, the aversion to what is generally considered to be literary language and high diction, narrative qualities, references to conversational poetics and quotidian writing), the strong individual au- thorial signatures emphasise the differences instead of the similarities. The unortho- dox choice of subject matter, however, does not imply a lack of justification. What prompted that choice and validated the decision to focus on this particular exempli- ficative material was the more and more pronounced existence of lyrical situations, images, themes or figures whose essence lies in the experience of crossing the “streak of shadow,” the acute sensation of a dramatic loss of the allotted time and the feel- ing of identity transformation. In fact, one of the first symptoms of aging — which often comes as a surprise even to the most well‑adjusted of people — is a gradual crisis of identity. It would be possible, therefore, to claim that the state of a certain lack of coherence experienced by the subject constitutes one of the major topics ap- proached by the vast majority of literary works devoted to the process of aging. And it is no different in this case. Quite the contrary, it could be said that the multifaceted analysis of the metamorphoses undergone by the aging subject constitutes one of the chief organising principles as far as the plot of this book is concerned. The use of this particular word is justified by the attempt at creating a coherent totality as well as the narrative dimension of the selected poems, which — when read together — cre- ate a certain dominant order, contributing to the emergence of a polyphonic, if frag- mentary, narrative. It is, however, a narrative that can be only classified as literary anthropology, since — following the idea that fiction can sometimes constitute the best vehicle for the truth — the narratives about the poems and their protagonists are at the same time narratives about the creators as well as the world in which those poems were originally created. Grzegorz Olszański Das Mannesalter: die Geschichte des Zerfalls. Senile Motive in polnischer Poesie nach 1985 (Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło u.a.) Zusammenfassung Das Greisenalter ist eins der uralten Themen der literarischen Werke und es wur- de von den Literaturwissenschaftlern mindestens seit 90er Jahren des 20.Jhs sehr gern beschrieben. Von der Interesse an dem Thema zeugen sowohl zahlreiche Konferen- zen und mehrere Sammelbände (z.B. die nach den Konferenzen veröffentlichten Bän- de: Dojrzewanie do pełni życia. Starość w literaturze polskiej i obcej (dt. Reifen zum prallen Leben. Das Greisenalter in polnischer und fremder Literatur), Egzystencjalne doświadczanie starości (dt. Existentielles Erfahren des Alters) oder Starość raz jeszcze… (dt. Nochmals zum Greisenalter…) als auch die dem Greisenalter gewidmeten Bücher (z.B.: Gest pożegnania (Die Abschiedsgeste) von Anna Legeżyńska, Późna twórczość wielkich poetów (dt. Spätere Werke von großen Dichtern) von Tomasz Wójcik, Na starość (dt. Im Alter) von Agnieszka Czyżak). Das vorliegende Buch von Grzegorz Olszański passt einerseits in den oben genannten Charakter der Überlegungen hinein, andererseits aber weicht von ihm sehr deutlich ab. Früher erwähnte Publikationen versuchen zwar, das Alter literarisch zu schildern, denn ihre Autoren sind der Meinung, dass das Alter und die Alterung für die Litera- tur nicht ohne Bedeutung sind. Sie beeinflussen sowohl die angesprochenen Themen, den Aufbau des Subjektes, als auch die sprachlichen oder genologischen Wahlen etc. Das Greisenalter ist eine der wichtigsten Erfahrungen des menschlichen Lebens und literarische Texte erlauben, diese Erfahrung besser zu verstehen und kennenzuler- nen. Es ist insofern wichtig, als das Wesen der meisten über das Alter handelnden Werke ist die Aktualisierung der Zusammenhänge zwischen der realen Welt und der dargestellten Welt und damit die mehr oder weniger deutlich verbalisierte Ansicht — was im Hinblick auf kulturkundlichen und anthropologischen Charakter des Buches von Olszański besonders beachtenswert ist — dass die Wirklichkeit des literarischen Werkes etwas Wesentliches nicht nur von der Wirklichkeit, in der die literarischen Helden leben, zu sagen hat. Die grundlegende Ähnlichkeit sollte aber die genauso grundlegenden Unterschie- de nicht ausgleichen. Obwohl es nämlich an den, das interessante Motiv in polnischer Literaturwissenschaft betreffenden Bücher und Studien nicht fehlt, sind die meisten von ihnen den Werken gewidmet, die diese letzte Periode der menschlichen Existenz schildern und von den Schriftstellern im fortgeschrittenen Alter geschaffen wurden. Im vorliegenden Buch bemüht sich sein Verfasser, die Umstände von der Entstehung ~ 325 ~ des senilen Subjektes darzustellen, was ihn gezwungen hat, die Schwerpunkte anders zu platzieren. Zum Gegenstand der Deskription wurde zwar nicht der Zustand („ich bin alt“) sondern vor allem der dazu führende Prozess („ich werde alt“). Diese Absicht konnte nicht verwirklicht werden, wenn zur Interpretation die oft umstrittenen Werke nicht gewählt wurden. Diese Wahl war strittig, denn die Ge- dichte von Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło, Marcin Baran, Krzysztof Śliwka, Ma- riusz Grzebalski und Krzysztof Jaworski (und auch gelegentlich genannte Werke von Miłosz Biedrzycki, Grzegorz Wróblewski und Adam Wiedemann) wurden bisher wegen deren Alters und weiter Altersperspektive noch nie auf diese Art und Weise analysiert. Es sind zwar Dichter, die weder dieselbe Generation (in Bezug auf die nach 1989 debütierenden Schriftsteller löste diese Kategorie immer heftige Kontro- verse) noch dieselbe Formation (wenn man unter dem Begriff z.B. die Gruppe der mit einem bestimmten Ort, bestimmter Publikationsreihe oder einem bestimmten Perio- dikum etc. versteht) vertreten. Trotz der nicht unbedeutenden Freundschaftsbande und gemeinsamen Merkmale (die mindestens in einem bestimmten Stadium ziemlich ähnliche literarische Tradition, Widerwillen gegen literarische Sprache und übertrie- bene Diktion, Narrativität, Bezugnahme auf Gesprächspoetik und tägliche Aufzeich- nungen) haben deutliche Hervorhebungen der Autoren zur Folge, dass die zu analy- sierten Dichter miteinander eher geteilt als verbunden waren. Die Tatsache, dass die Wahl der zu interpretierten Werke strittig ist, soll nicht heißen, dass sie unbegründet ist. Solche Auswahl des exemplifizierten Materials wurde beglaubigt durch die in den Gedichten der oben genannten Dichter auftretenden lyrischen Situationen, Bil- der, Motive oder Figuren, deren Kern die Überquerung der „Schattenlinie“, durch- dringender Eindruck von der radikalen Zeitschrumpfung und vom Identitätswandel sind. Die Sache ist, dass eins der ersten Alterungssymptome — was nicht selten für lebenserfahrene Menschen sehr überraschend ist — allmähliche Identitätsschwierig- keiten sind. Man kann sogar die These aufstellen, dass der Zustand der spezifischen von dem Menschen erfahrenen Inkohärenz eins der Hauptthemen der meisten, dem Alter gewidmeten Werke wird. Genauso ist es auch im vorliegenden Buch — man kann sogar sagen, dass vielschichtige Deskription der Metamorphosen, die dem al- ternden Subjekt zuteil werden haben den größten Einfluss auf die Struktur seiner Fabel ausgeübt. Davon zeugen sowohl die individuelle Absicht, eine gewisse kohä- rente Einheit zu schaffen, als auch narrative Dimension der Gedichte, die zusam- men gelesen eine bestimmte übergeordnete Ordnung bilden und eine mehrstimmige obwohl auch fragmentarische Geschichte kreieren. Die Geschichte auf dem Gebiet der Literaturanthropologie, denn doch der Meinung gemäß, dass die Fiktion nicht selten die Wahrheit am besten ausdrücken kann — sind die in aufeinanderfolgenden Kapiteln weiterspinnenden Geschichten von den Gedichten und deren Helden auch die Erzählungen über deren Schöpfer und über die Welt, in der diese Gedichte ent- standen worden sind. Spis treści Życie, epopeja rozkładu / 7 Udomowienie / 65 Leżenia / 125 Uchodzenie / 141 Otłuszczanie / 151 Lustrowanie / 167 Wyobcowanie / 181 No future! / 207 Umierania / 225 Żegnania / 239 Bibliografia / 293 Nota bibliograficzna / 312 Indeks osobowy / 313 Summary / 323 Zusammenfassung / 325 Redaktor Małgorzata Pogłódek Projektant okładki i strony tytułowej Magdalena Nazarkiewicz Redaktor techniczny Barbara Arenhövel Korektor Marzena Marczyk Łamanie Bogusław Chruściński Copyright © 2015 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978‑83‑8012‑631‑2 (wersja drukowana) ISBN 978‑83‑8012‑632‑9 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40‑007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e‑mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 20,5. Ark. wyd. 27,0. Papier Munken Polar 100 g, vol. 1.5 Cena 50 zł (+ VAT) Druk i oprawa: EXPOL P. Rybiński, J. Dąbek Spółka Jawna, ul. Brzeska 4, 87‑800 Włocławek Więcej o książce CENA 50 ZŁ (+ VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-632-9 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO KATOWICE 2015 G R Z E G O R Z O L S Z A Ń S K I W I E K M Ę S K I : E P O P E J A R O Z K Ł A D U GRZEGORZ OLSZAŃSKI WIEK MĘSKI: EPOPEJA ROZKŁADU
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wiek męski: epopeja rozkładu. Motywy senilne w poezji polskiej po 1989 roku (Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło i inni poeci)
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: