Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00105 002612 20673279 na godz. na dobę w sumie
ZONA Opowieść o radioaktywnym świecie - ebook/pdf
ZONA Opowieść o radioaktywnym świecie - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Ebookowo Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8166-143-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> przewodniki turystyczne po krajach
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).

Książka Pawła Sekuły jest niezwykle ciekawym i wszechstronnym spojrzeniem na temat miejsca katastrofy w Czarnobylu. To interesujące kompendium wiedzy na temat tego, co współcześnie się z nim dzieje, jakim ulega wpływom, i jakie są prognozy na przyszłość Zony. Autor pisze o tym, jak miejsce wielu ludzkich dramatów stało się punktem zainteresowań polityków, przedsiębiorców i naukowców, a także turystów, chętnie odwiedzających Czarnobyl.

To już trzecia książka, w której Autor zajmuje się tematyką awarii reaktora na Ukrainie, tym razem w kręgu jego zainteresowań znalazł się los samego miejsca katastrofy. Zamierzeniem Autora było przedstawienie historii tych ziem wraz z ich uwarunkowaniami politycznymi, geograficznymi oraz kulturowymi.

Już od początku Autor bardzo ciekawie opisuje wygląd krajobrazu po katastrofie, przybliżając czytelnikowi obraz fauny i flory, starając się zaprezentować zgubny wpływ promieniowania na przyrodę. Nie zapomina przy tym o zwierzętach, będących wynikiem mutacji, związanych najpierw z radioaktywnym wyniszczeniem natury przez wybuch w czwartym reaktorze,  potem z jej niepohamowanym rozwojem. Prezentuje w tym miejscu interesujące świadectwa świadków obecności wilkopsów, aby potem przedstawić zdanie biologów, negujących istnienie tych dziwnych i niebezpiecznych aberracji natury.

Innym niezwykle ważnym zagadnieniem, któremu Paweł Sekuła poświęcił uwagę, jest kwestia coraz lepiej rozwijającej się turystyki w rejonie, która nie do końca jest kontrolowana. Autor słusznie dostrzega dylematy państwa z podejściem do tego zagadnienia: z jej legalnością i coraz większą dostępnością – odwiedzenie skądinąd skażonego Czarnobyla przestaje być ekskluzywną rozrywką, a zaczyna mieć masowy charakter.

Nie zabrakło miejsca na obszerną analizę współczesnej politycznej sytuacji Zony, stanowiącej problem i wyzwanie dla rządzących. Autor analizuje i prezentuje temat z wielu stron, pisze o planie stworzenia rezerwatu, o pożarach, dostrzegając ryzyko radiologiczne, kradzieże z opuszczonego terenu, a obok tego plany biznesowe, związane z zakazanym obszarem. Poprzez to zwraca uwagę na wielość problemów, z perspektywy których Czarnobyl jest i będzie traktowany.

Prezentując historię sarkofagu Paweł Sekuła przedstawia kolejną, istotną kwestię, prezentującą problemy z decyzyjnością państwa ukraińskiego, a także problemy korupcji na szczeblach władzy. Zaznaczając, jak ważne jest bezpieczeństwo nuklearne nie tylko Ukrainy, ale i tej części Europy, obnaża błędne decyzje, podejmowane przez rządzących, i konkluduje, że obecne zabezpieczenia („Arka”) są krytykowane.

Ciekawą, reporterską częścią książki są wywiady, przeprowadzone z mieszkańcami Zony. W tym miejscu autor przedstawia nie tyle dramaty zwykłych ludzi, co raczej chce zaprezentować ich pragnienie ułożenia sobie życia na nowo, nawet w tych niesprzyjających warunkach, skoro mimo działań władz nie zostawili rodzinnych domów. To też historia walki o prawo do własnych korzeni, której została poświęcona wyjątkowa uwaga i empatia.

Kolejne rozmowy prezentują ludzi, zajmujących się Czarnobylem na polu zawodowym. Autor przybliża tu osobę ukraińskiego etnografa, zbierającego informacje o Polesiu i samym strefie awarii, a także kulisy pracy w Zonie Andrzeja Gołąbka, jedynego Polaka, któremu udało się tam wyjechać. To kolejny moment, w którym Paweł Sekuła przedstawia kwestię katastrofy nie tylko jako dotykającą świata polityki, ale także świata kultury i nauki.

Celowym zabiegiem jest zamknięcie książki z wykorzystaniem osobliwości Czarnobyla i podkreślenie, że miejsce to zawiera cały szereg motyw, i z którego kultura wciąż czerpie inspiracje. Autor jednak ze smutkiem wysuwa tezę, że skażone miejsce zostaje odzierany z tragedii, pozostawiając miejsce jedynie na dobrą zabawę.

Reasumując, książka Pawła Sekuły będzie cenną pozycją w budowaniu wiedzy na temat konsekwencji awarii reaktora w Czarnobylu, zwiększa też naszą świadomość na temat historii, jak również tradycji tego miejsca i ludzi. Autorowi udało się w ciekawy sposób przyciągnąć uwagę czytelnika, prezentując nowe fakty, będące wynikiem skrupulatnej i kompetentnej kwerendy nie tylko w Polsce, również na Ukrainie, i być może zachęcić do odwiedzenia Zony.

Książkę można polecić wszystkim zainteresowanym najnowszymi dziejami Ukrainy i Europy Wschodniej.

 

Recenzja wydawnicza - Dr Agnieszka Hawrot, Uniwersytet Jagielloński

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Paweł Sekuła ZONA Opowieść o radioaktywnym świecie © Copyright by Paweł Sekuła e-bookowo Zdjęcie na okładce: Stramyk Fotografie: Paweł Sekuła, Jacek Domaradzki, Tomasz Róg, Andrij Erdniiev Skład: Katarzyna Krzan ISBN: 978-83-8166-143-0 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo www.e-bookowo.pl Kontakt: wydawnictwo@e-bookowo.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, rozpowszechnianie części lub całości bez zgody wydawcy zabronione Wydanie I 2020 Spis treści WSTĘP - JAK POWSTAŁA CZARNOBYLSKA ZONA 6 1. TAŃCZĄCY Z RADIOAKTYWNYMI WILKAMI. FLORA I FAUNA W STREFIE ALIENACJI Królestwo zwierząt Jak jest naprawdę? Czarnobylskie wilkopsy 17 19 25 32 2. OD RADIOAKTYWNEGO ŚMIETNISKA DO REZERWATU PRZYRODY. RÓŻNE OBLICZA STREFY ALIENACJI 43 43 51 59 64 70 73 75 79 89 96 104 113 126 162 173 Poligon wojskowy i międzynarodowe laboratorium Paliwo i polityka Międzynarodowe śmietnisko odpadów radioaktywnych? Ryzyko radiologiczne Pożary Czarnobyl-2 Rezerwat przyrody Ekologia i biznes Prypeć – zderzenie cywilizacji Czarnobyl, którego mogło(by) nie być Czego nie pokażą (na razie) turystom w Czarnobylu W krzywym zwierciadle, czyli Zona z twarzą baby Hani Co dalej? Kontrowersyjna „Arka” 3. SARKOFAG 4. CZARNOBYL NIGDY NIE BĘDZIE BEZPIECZNY. WYWIAD Z OLEHEM NASWITEM 181 5. 1000 METRÓW POD ZIEMIĄ. OPERACJA „ZAGŁĘBIANIE” 198 6. Z PRL-u DO CZARNOBYLA. WYWIAD Z ANDRZEJEM GOŁĄBKIEM. 208 225 ZAMIAST ZAKOŃCZENIA – CZARNOBYLSKA KUNSTKAMERA 250 257 7. „BIZNES-ŚMIERĆ” W STREFIE ALIENACJI BIBLIOGRAFIA NOTA O AUTORZE 270 5 WSTĘP JAK POWSTAŁA CZARNOBYLSKA ZONA Mało które wydarzenie w  historii współczesnej Europy Wschodniej tak mocno zawładnęło zbiorową wyobraźnią mi- lionów ludzi na całym świecie jak katastrofa w  Czarnobylu. Wybuch reaktora w jednej z największych elektrowni Związku Sowieckiego inspirował twórców kina i literatury, zwłaszcza z ga- tunku science fiction, autorów komiksów i gier komputerowych, a  także zwykłych internautów przetwarzających motyw Czar- nobyla na wszelkie możliwe sposoby. Wyobrażenie o katastrofie w społeczeństwach zachodnich kształtowały w dużym stopniu obrazy wykreowane przez popkulturę i rozrywkę, ostatnio także przez coraz szybciej rozwijający się przemysł turystyczny. Często jest to obraz zniekształcony, a refleksje odwiedzają- cych Zonę turystów świadczą o tym, że po upływie prawie 35 lat od katastrofy wciąż nie wiemy o niej wystarczająco dużo. Wzra- stająca w ostatnim czasie liczba publikacji naukowych poświę- conych rozmaitym aspektom tragedii jądrowej powoli przeła- muje stereotypy utrwalane przez mass media i kulturę masową, a także sprawia, że znikają „białe plamy” Czarnobyla. Geneza powstania strefy czarnobylskiej, którą od początku określano Strefą Alienacji lub po prostu Zoną jest ściśle związana 6 z przebiegiem katastrofy. Wybuch czwartego reaktora Czarno- bylskiej Elektrowni Jądrowej (CzEJ) z 26 kwietnia 1986 r. do- prowadził do znacznego skażenia promieniotwórczym opadem rozległych obszarów Ukrainy i Białorusi, a w mniejszym stopniu także Rosji. Aby ochronić ludność przed skutkami promienio- wania z obszaru o promieniu 10-ciu, a następnie 30-kilometrów wokół elektrowni przeprowadzono przymusowe ewakuacje mieszkańców. Jednocześnie rozpoczęto szeroko zakrojone dzia- łania dezaktywacyjne nakierowane na ustabilizowanie sytuacji radiologicznej. Doprowadziły one do zmniejszenia koncentracji promieniotwórczych aerozoli w powietrzu i tym samym obni- żenia poziomu promieniowania gamma, nie wyeliminowały jednak całkowicie ryzyka migracji radionuklidów daleko poza obszar katastrofy. Ponieważ oczyszczanie Zony nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, jej ziemie zostały wyłączone z  eks- ploatacji gospodarczej i uznane za niebezpieczne dla ludzkiego zdrowia i życia. Ze względu na zasięg oraz intensywność skażenia promie- niotwórczego można wyróżnić kilka podstref w obrębie Strefy Alienacji. Pierwsza – utworzona jeszcze w kwietniu 1986 r. – to strefa o promieniu 10 km wokół zniszczonego reaktora. Jest to obszar najbardziej skażony promieniotwórczymi izotopami cezu i strontu, a także transuranowcami, głównie plutonu i ame- ryku-241. Przestrzeń drugiej strefy (tzw. buforowej) zawiera się pomiędzy granicą strefy 10 km a  zewnętrzną granicą Strefy Alienacji z  wyjątkiem miasteczka Czarnobyl, którego obszar mieszkalny wraz z okolicznymi obiektami infrastruktury tworzy strefę trzecią. Na całym obszarze Strefy Alienacji ze względu 7 na stopień skażenia promieniotwórczego zabroniona jest dzia- łalność gospodarcza i rolnicza (produkcja i hodowla) z wyjąt- kiem przedsięwzięć służących minimalizacji skutków katastrofy, związanych z ukraińskim przemysłem jądrowym oraz prowa- dzonych w ramach badań naukowych. Niemal do rozpadu Związku Sowieckiego nie opracowano prawnego statusu Strefy Alienacji, w  którym zostałby okre- ślony porządek jej funkcjonowania, organów władzy i zarządu. W Zonie pracowało wiele przedsiębiorstw, organizacji poszcze- gólnych ministerstw, które nie były ze sobą związane, a  ich działania bardzo często nieskoordynowane. Brakowało kontroli wielu przedsięwzięć wobec czego naruszane były zasady bezpie- czeństwa radiologicznego, wjazdu i wyjazdu do Zony, wywozu różnych materiałów itp. W znaczeniu administracyjno-teryto- rialnym Zona przez długi czas pozostała ziemią niczyją. Brak jednolitej koncepcji zwalczania skutków nuklearnego wybuchu wokół reaktora stawiał pod znakiem zapytania proces stabili- zacji radioekologicznej w zamkniętej strefie, a także zwalczania jej negatywnego wpływu na obszary poza jej granicami zamiesz- kałe przez mieszkańców Ukrainy i Białorusi. Dopiero w lutym 1991 r. doprecyzowany został stan prawny Strefy Alienacji jako terytorium, z  którego ewakuowano lud- ność w  1986 r., obok niej stworzono Strefę Bezwarunkowego (Obowiązkowego) Wysiedlenia, która w  wielu miejscach pod względem stopnia skażenia radionuklidami nie różniła się zbytnio od Strefy Alienacji. W 1997 r. do Strefy Alienacji włą- czono część strefy Bezwarunkowego (Obowiązkowego) Wysie- dlenia i tym samym stworzono nową jednostkę: Strefę Alienacji 8 i Strefę Bezwarunkowego Wysiedlenia o powierzchni 2600 km2. Razem powierzchnia obu stref Alienacji i Obowiązkowego wy- siedlenia wyniosła 4125 km2 – prawie dwukrotnie więcej niż powierzchnia Luksemburga. Jeszcze na początku XXI wieku w strefach tych żyło 136 tys. ludzi1. Na przestrzeni lat jej granice, zarówno na Ukrainie, jak i Białorusi były wielokrotnie korygo- wane w zależności od zmieniającego się prawodawstwa odno- śnie bezpieczeństwa radiologicznego oraz rezultatów pomiarów radiometrycznych. Centralnym organem władzy wykonawczej wypełniającym kompetencje państwowe na terenie Strefy Alienacji od 2011 r. była Ukraińska Agencja Państwowa ds. Zarządzania Strefą Alie- nacji i Strefą Bezwarunkowego Wysiedlenia (dalej – Agencja Pań- stwowa). Agencja Państwowa jest koordynowana przez Rada Mi- nistrów Ukrainy poprzez ministra Ekologii i Zasobów Naturalnych Ukrainy (wcześniej z ramienia Ministerstwa Nadzwyczajnych Sytu- acji Ukrainy, MNS). Do podstawowych zadań Agencji Państwowej należy zarządzanie Strefą Alienacji, minimalizacja skutków kata- strofy czarnobylskiej, ochrona ludności przed skutkami promienio- wania jonizującego i rekultywacja skażonych terenów2. Strefa Alienacji nie posiada dzisiaj jednego oblicza i chociaż po wybuchu katastrofy wielu specjalistów wieszczyło jej los po- 1 20 років Чорнобильської катастрофи. Погляд у майбутнє: Національна доповідь України, Міністерство України з питань надзвичайних ситуацій та у справах захисту населення від наслідків Чорнобильської катастрофи, ред. В.І. Балога, Київ 2006, s. 11. 2 P. Sekuła, Wpływ projektów realizowanych w Strefie Alienacji Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na zwiększanie bezpieczeństwa radiologicznego na Ukra- inie, [w:] Problemy bezpieczeństwa Europy i Azji, pod red. T. Ambroziaka, A. Czwołka, Sz. Gajewskiego, M. Nowak-Paralusz, Toruń 2016, s. 193-209. 9 ligonów dotkniętych testami nuklearnymi, powolnej degradacji środowiska naturalnego, aż do etapu radioaktywnej pustyni, to czarny scenariusz nie spełnił się. Czarnobylska Zona położona w samym sercu Polesia przeżywa dzisiaj swój przyrodniczy i tu- rystyczny renesans. Jest również swojego rodzaju międzynaro- dowym poligonem doświadczalnym, który przyciąga badaczy różnych dyscyplin naukowych z całego świata. Chociaż w dal- szym ciągu wywiera ona negatywny wpływ na funkcjonowanie określonego obszaru Ukrainy, to stosunek do niej, nie tylko władz ukraińskich, pozostaje niejednoznaczny, różne są też po- mysły mające na celu jej bardziej efektywne zagospodarowanie. Obszar Strefy Alienacji jest bardzo niejednorodny, a powie- lany ostatnimi laty w mediach obraz sielankowej i dzikiej na- tury, opuszczonych wiosek zatopionych w  zielonym gąszczu lasów czarnobylskich, z których jak samotny żagiel wyrasta błę- kitna arka nowego sarkofagu (osłony zniszczonego reaktora), jest tylko częściowo prawdziwy. Tereny pozostawione na pa- stwę przyrody silnie kontrastują z  przemysłową częścią Zony, w której przy udziale pracujących zmianowo tysięcy robotników prowadzone są zakrojone na szeroką skalę prace konstrukcyjne, a władze ukraińskie realizują najważniejsze projekty związane z rozwojem przemysłu jądrowego. Natomiast cisza wymarłych wiosek coraz częściej jest zakłócana przez intensywnie rozwija- jący się ruch turystyczny. Obserwując procesy zachodzące od wielu lat na terytorium Zony, można odnieść wrażenie, że stała się ona naturalnym spadkobiercą poleskiego mikroświata – krainy od wieków izolo- wanej i zamkniętej na wpływy z zewnątrz. Warunki przyrodni- 10 czo-geograficzne Polesia, głębokie lasy, bagna i torfowiska przez stulecia gwarantowały jej mieszkańcom kulturową odrębność od reszty społeczeństwa. Pomimo forsowanej przez komuni- styczne władze kolektywizacji i  „sowieckiego sposobu życia” folklor mieszkających tutaj do wybuchu katastrofy Polesz- czuków przechował najstarsze składniki kultury słowiańskiej i  ukraińskiej, zachowały się relikty pradawnych obrzędów, pogańskich wierzeń i zaklęć. Ferdynand Ossendowski pisał w latach 30. XX wieku, że „na Polesiu wszystko niemal jest osobliwe i  swoiste, wszystko – świadczące o  przechowa- nych przez ludność tradycjach zamierzchłych czasów, gdy czczono tu panującego nad całym światem Dadźboga Swa- rożyca – prasłowiańskiego boga słońca, ognia, widzialnych i niewidzialnych sił przyrody”3. Obszar ukraińsko-białoruskiego Polesia od wieków stanowił schronienie dla tak zwanych „wolnych ludzi”, którzy szukali w nim ucieczki przed wyzyskiem ekonomicznym i prześladowa- niami politycznymi. Był ostoją dla osób pragnących żyć według własnych reguł. Ossendowski pisał, że „w pamięci tkwi mu do- kładnie, iż z dawien dawna błota [poleskie – P.S.] kryły w swych matecznikach i  nieprzejrzanych chaszczach »wolnych ludzi«, poza prawem pozostających i  z  prawa drwiących zuchwale”, a także „słyszał o istniejących na Polesiu osiedlach, które przy- padkowo tylko w 1895 r. wykryły władze rosyjskie. Mieszkańcy ich nie przyznawali się do żadnej narodowości, a nawet wiary, z uporem powtarzając, że są... Poleszczukami”4. 3 F.A. Ossendowski, Polesie, Poznań 1934, s. 113. 4 Ibidem, s. 75. 11 Poleszczukowie stali się w  1986 r. pierwszymi „robinso- nami” ery atomowej, którzy w  czarnobylskiej Zonie znaleźli swoją wyspę. Ich warunki życia wskutek ograniczeń wynikłych z sytuacji radiologicznej i statusu strefy zostały zredukowane do minimum potrzeb i relacji ze światem zewnętrznym. Niektórzy z lokalnych mieszkańców nigdy nie dali się wysiedlić ukrywając się w lasach i kryjówkach przed oddziałami milicji i żołnierzy. Jeszcze inni – ewakuowani w 1986 r. po upływie paru lat zde- cydowali się na powrót do swoich domów. Wszelkie próby po- nownego wysiedlenia napotykały na zdecydowany opór. Do- piero w sierpniu 1988 r. Rada Ministrów USRS pogodziła się z obecnością w Zonie ponad tysięcznej społeczności tzw. samo- osiedleńców (lub samosiołów, ukr. samoseły). Zona stała się również azylem dla różnej maści rozbitków życiowych, poszukiwaczy przygód, uciekinierów, dezerterów z  wojska, a  niekiedy niebezpiecznych kryminalistów ukrywa- jących się przed wymiarem sprawiedliwości. Za pobyt na jej terytorium gotowi byli ponieść ryzyko konsekwencji zdrowot- nych oraz cierpieć dyskomfort prymitywnej egzystencji5. Kłu- sowników i bandy szabrowników przyciągała z kolei perspek- tywa łatwej zdobyczy, ci ostatni rabowali majątek pozostawiony w opuszczonych wioskach i mieszkaniach Prypeci. Jedną z wielu historii czarnobylskich „robinsonów” były losy Andrija Owdija ukraińskiego dezertera z  armii sowieckiej, który po ucieczce z oddziału przez dwa lata prowadził życie partyzanta zaledwie trzy kilometry od reaktora. Młody dezerter, który większość czasu spędzał na poszukiwaniu żywności lub w wybudowanej 5 А. Прокопенко, Хрен редьки слаще, Вестник Чернобыля 1991, nr. 25, s. 1. 12 przez siebie ziemiance poddał się dopiero w 1991 r. funkcjona- riuszom niepodległego państwa ukraińskiego. Stopień skażenia jego odzieży i ciała dorównywał poziomom likwidatorów pra- cujących w  1986 r. w  najbardziej niebezpiecznych miejscach 30-kilometrowej strefy6. Na przestrzeni ostatnich trzech dekad popularna Zona szcze- gólnie mocno zaistniała w świadomości najbardziej doświad- czonych jej skutkami mieszkańców Ukrainy i  Białorusi. Jednakże wskutek dokonujących się w niej przemian i postę- pującego procesu przekształceń krajobrazu przyrodniczo- -kulturowego, zmieniało się także jej postrzeganie w społe- czeństwach posowieckich. Z miejsca największej katastrofy technologicznej XX wieku, tragicznego symbolu dominacji Moskwy Strefa Alienacji zaczęła jawić się jako wielki projekt inwestycyjny, obszar komercyjny z dużym potencjałem tury- stycznym i ekonomicznym, jako rezerwat przyrody dzikich zwierząt, ale również jako strefa korupcji, która jak w  so- czewce skupia największe patologie ukraińskiego systemu polityczno-gospodarczego. Nie bez znaczenia dla kierunku rozwoju Zony było objęcie fotelu prezydenta Ukrainy przez Wołodymyra Zełenskiego, zna- nego komika, ale także odnoszącego sukcesy biznesmena i uta- lentowanego pijarowca, który z  powodzeniem wypromował markę swojej firmy – studia filmowego „Kwartał-95”. Zmiany w  strefie pod wpływem nowego kierownictwa pokazują, że celem administracji prezydenta jest wypromowanie w świecie nowej marki, głównie turystycznej, której najważniejszym prze- 6 В. Савран, Убежище возле... ЧАЭС, „Вісник Чорнобиля” 1991, nr 93, s. 1, 3. 13 słaniem (brand message) jest hasło „Bezpieczny Czarnobyl” za- chęcającej do odwiedzin promieniotwórczej strefy przez zagra- nicznych turystów7. Czarnobyl jako produkt eksportowy Ukrainy, którego najważniejszym elementem będzie turystka w  Zonie, to temat, który wywołuje wiele emocji i  budzi kontrowersje wśród samych Ukraińców. Przede wszystkim jednak poka- zuje jak dalece zmieniło się podejście do tej tragedii – sta- wianej w  jednym rzędzie z  Wielkim Głodem i  represjami stalinowskimi –ukraińskich elit decyzyjnych, które jeszcze dwie dekady temu prezentowały bardzo konserwatywne sta- nowisko odnośnie podobnych projektów. Warto zauważyć, że pomimo reformatorskich zapędów nowych władz specyfika i reguły panujące w Strefie Alienacji różniły się znacznie od realiów poza jej granicami. Jeszcze w latach 90. ukraińscy publicyści zauważyli, że czarnobylska strefa była czymś w rodzaju „państwa w państwie”, którego złożone stosunki z  władzami w  Kijowie skłaniały dzienni- karzy do porównań o czarnobylskim Lesotho na Ukrainie8. Wizytujący Zonę w 2015 r. ówczesny premier Ukrainy Ar- senij Jaceniuk określił panujące tam porządki mianem „ra- dzieckich” i  zagroził, że wkrótce „zrobi porządek”, jednak jego interwencja w  najmniejszym stopniu nie wpłynęła na sposób funkcjonowania strefy, podobnie jak nie zostawiła 7 “Безпечний Чорнобиль” Зеленського: Що це таке і коли очікувати перших результатів, https://ua.112.ua/golovni-novyni/bezpechnyi-chor- nobyl-zelenskoho-shcho-tse-take-i-koly-ochikuvaty-pershykh-rezulta- tiv-499665.html [03.12.2019]. 8 И. Баснина, Чернобыль – город темный, „Вестник Чернобыля” 1992, nr 92 (431), s. 4. 14 tam śladu „reformatorska” działalność jego poprzedników, dwóch Wiktorów – Juszczenki i Janukowycza9. W  Zonie od początku panowały niepisane nigdzie zasady, a zmiany kierownictwa nie wpływały znacząco na zmianę „reguł gry”. Strefa Alienacji – mikrokrólestwo o prawnie wytyczonych granicach i sporym budżetem posiadała również swoich „mo- narchów”, którymi z  nadania Kijowa byli dyrektor generalny CzEJ i szef Ukraińskiej Agencji Państwowej. Swoista dwuwładza, którą roztaczali nad strefą była przyczyną licznych konfliktów wewnętrznych, a brak efektywnej kontroli ich poczynań sprzyjał olbrzymiej defraudacji środków przeznaczonych na funkcjono- wanie strefy i likwidacji skutków katastrofy. Korzystali oni nie tylko ze swojego wyjątkowego statusu i prerogatyw, ale również oligarchicznego systemu państwa, układów mafijnych oraz nie- domagania organów sprawiedliwości w sferze walki z korupcją i  przestępczością zorganizowaną. Symbolem upadku jednego z włodarzy Zony była ucieczka do Rosji w 2018 r. wieloletniego dyrektora generalnego CzEJ Ihora Hramotkina oskarżonego o zdefraudowanie 40 mln hrywien10. Jutro Strefy Alienacji to wyzwanie i zarazem wielki potencjał, którego wykorzystanie będzie kluczowe w  najbliższych latach 9 Яценюк пропонує звільнити голову Чорнобильської зони відчуження і почати стосовно нього кримінальне провадження, https://ua.112.ua/ golovni-novyni/yatseniuk-proponuie-kabminu-zvilnyty-holovu-chornobyl- skoi-zony-vidchuzhennia-260185.html; Арсеній Яценюк запропонував звільнити керівника зони відчуження, http://nfront.org.ua/news/details/ arsenij-yacenyuk-zaproponuvav-zvilniti-kerivnika-zoni-vidchuzhennya [03.12.2019]. 10 О. Ситнік, План для Чорнобиля: Знищити “схематоз”, економічна зона і півмільйона туристів, https://www.epravda.com.ua/publica- tions/2019/10/8/652387/ [03.12.2019]. 15 i dekadach. Nie wiadomo, w jakim stopniu nakreślone kierunki działalności w Zonie będą rozwijane także w przyszłości. Wa- runkiem sukcesu będzie zastosowanie odpowiednich narzędzi do realizacji strategicznych decyzji oraz spójna wizja rozwoju. Profesjonalizacja i  przejrzystość działań rządu ukraińskiego, państwowych instytucji będą odpowiedzialne nie tylko za po- wodzenie wielu projektów na terenie Zony, ale także budowanie wokół nich atmosfery zaufania i rozszerzenia współpracy mię- dzynarodowej. 16 NOTA O AUTORZE Dr Paweł Sekuła – historyk, kulturoznawca. Adiunkt w Ka- tedrze Ukrainoznawstwa na Wydziale Studiów Międzynarodo- wych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od wielu lat prowadzi badania dotyczące różnorodnych konsekwencji kata- strofy jądrowej w Czarnobylu. Uczestnik ekspedycji naukowych do czarnobylskiej Strefy Alienacji. Autor artykułów naukowych oraz dwóch książek poświęconych katastrofie: Czarnobyl. Spo- łeczno-gospodarcze, polityczne i kulturowe konsekwencje kata- strofy jądrowej dla Ukrainy, Kraków 2014; Likwidatorzy Czarno- byla. Nieznane historie, Warszawa 2019.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

ZONA Opowieść o radioaktywnym świecie
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: